اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ ؛ در اين [ آية ] ذكرى از حال همسر أو نيامده ؛ ولى گفته شده كه :
در همان وقت ، خداوند ، همسر أو را از خاك - يا از جزئي از بدن وى - خلق نمود . وظاهر اين است كه : در همان وقتي كه خود آدم را مىآفريد ، همسر أو حوّا را نيز از گِل وى آفريد ؛ وهر دو با هم وارد باغ شدند .
ومراد از باغ ، يا باغي سرسبز در زمين فلسطين ، يا در سرزمين كرمان بوده [ است ] . ومحتمل است كه مراد ، بهشت اصلى بعد از انقضاى قيامت باشد .
وبهترين قول ، اين است كه : مراد ، باغي است در بهشت برزخ ؛ وآن در دنيا وميان أهل دنيا با دو زندگى متداخل وجدا از هم [ است ] .
وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ ؛ گفته شده : مراد از آن درخت ، بوتهء گندم است كه در آن باغ ، به شكل درخت بوده ؛ ويا درخت انگور ، يا انجير ، يا درخت خاصّى كه هر كس از آن بخورد ، برخلاف اقتضاى محيط زيستِ آن جا ، نياز به تخلّى پيدا مىكند .
[ تفسير آيهء 36 - 37 ]
فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي االأْرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ . [ 36 ]
« ازلال » : لغزاندن ودر انداختن . و « هبوط » . فرود آمدن ونازل شدن . و « مستقرّ » :
ثبات واستقرار ومحلّ استقرار . و « متاع » انتفاع وبرخوردارى واموالِ مورد انتفاع .
پس شيطان ، آن دو نفر را به سبب آن درخت ، از بهشت ومنزلت ومقام خودشان لغزانيد ؛ واز آن مكان نيكو وحال خوشى كه در آن بودند ، بيرون كرد . وما هم بدان دو نفر وشيطانِ فريبگرشان گفتيم كه : از اين مكان ومقام ، فرود آييد ؛ وبه سوى كرهء زمين رويد ، در حالي كه در آن جا دشمن يكديگر خواهيد بود ؛ وشما را در آن سرزمين ، مدّتى استقرار وبرخوردارى است ؛ استقرار وانتفاع هر فرد از رَحم تا قبر واستقرار نوع از زمان هبوط تا انقراض نسل وى ودميده شدنِ نفخهء اوّل صور .
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ . [ 37 ]
« تلقّى » : استقبال كردن واخذ ودريافت نمودن . وگفته شده : به معناى تلقّى است ؛ يعنى دريافت كلام ، يا فهم معناى آن .