مىدارد ، پايهاش محكمتر وجايش در ميان جوامع بازتر ومقبول أفكار هر صاحب فطرت سليم مىگردد ؛ چه آنكه ملاك اعجازش متناسبتر وقوىتر مىشود .
انَّكَ انْتَ الْوَهَّابُ شرح كلمهء وهّاب در ذيل آيهء 9 گذشت .
تفسير آيهء 36
بحث هفتم در مسخَّر بودن باد است ؛ زيرا دربارهء حضرت سليمان مىفرمايد :
فَسَخَّرْنَا لهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخَاءً حَيْثُ أَصَابَ ؛
در نتيجهء درخواست سليمان ، ما باد را برايش رام كرديم كه به فرمان أو به هر سو اراده كند ، به نرمى روانه شود .
تفسير :
تسخير به معنى رام كردن « 1 » ، ومسخّر ، شئ رام شده است . تسخير بر دوگونه است :
تسخير تكويني وتسخير ارادى .
مراد از أول آنكه در طبيعت يك موجود حالتي قرار دهند كه بهطور قهر وبدون اراده به سوى هدف تسخيركننده حركت كند ، نظير مسخَّرشدن آب در حركت به طرف پايين ، وزمين در گردش به دور آفتاب وساير اجزاى متحرك عالم تكوين .
ومراد از دوم آنكه تسخير شده به ارادهء خود حركت كند ، لكن ارادهء أو تابع مشيت مسخّركننده باشد ؛ نظير فرشتگان كه برطبق مشيتاللَّه حركت دارند وبندهء گوش به فرمان كه طبق ارادهء مولى متحرك است .
در مورد آية احتمال مىرود مراد معنى أول باشد كه باد نظير ماشين وطياره در اختيار سليمان بوده ، ومحتمل است معنى دوم باشد كه خداوند در باد ايجاد درك واراده كرده وسپس مطيع سليمان قرار داد .
« ريح » ، به معنى باد است واين كلمه اگر به صيغه مفرد وتوأم با لغت ارسال
هامش
( 1 ) . التبيان في تفسير القرآن ، ج 8 ، ص 565 ؛ لسان العرب ، ج 4 ، ص 354 ( سخر ) .