ما اين سخن را ( توحيد ) در گروه عصرهاى أخير خود نشنيدهايم ؛ حتماً اين مطلب جز دروغى بافتگى نيست .
شأن نزول :
در مورد نزول اين آيات از تواريخ چنين برمىآيد كه عدهاى از أعيان واشراف قريش در نزد جناب ابىطالب عموى پيامبر أكرم گرد آمدند واز روش محمد صلى الله عليه وآله دربارهء اينكه رفتار آنان را احمقانه شمرده وبتهاى آنها را به باد مسخره واستهزا گرفته ، شكايت كردند واضافه كردند أو از خدايان ما لب فرو بندد ما هم أو را به خداى خودش واگذاريم . حضرت فرمود : اگر براي شما مطلبي پيشنهاد كنم كه در صورت موافقت بر عرب وعجم پيروز شويد وحكومت بر جهانيان برانيد ، قبول خواهيد كرد ؟ آنها جواب مثبت دادند . حضرت محمد صلى الله عليه وآله فرمود : بگوييد لا إله الااللَّه . آنها بىدرنگ متفرق شدند وبه همديگر توصيه كردند بايد روى عقايد خويش محكم بايستند . « 1 » تفسير :
« انطلاق » ، رفتن از محلى به عنوان تخلف است . « 2 » و « مشى » در لغت ، انتقال از مكاني به مكاني است ، « 3 » وگاهى در ادامه دادن بر يك روش اعتقادي وعملي استعمال مىشود . « 4 » « ملّت » به معنى جماعت ، وبه معنى طريقه ومذهب استعمال مىشود ، « 5 » و « اختلاق » ، دروغ بافتن وكذب آفريدن است . « 6 » « مَلأَ » در لغت عرب ، جماعتى است كه ديدنشان چشم را از ابهت ودل را از عظمت پر كند ، « 7 » ومَلان ظرف يا محل پر را گويند . « 8 »
هامش
( 1 ) . مناقب آل ابىطالب ، ج 1 ، ص 53 ؛ مسند أحمد ، ج 1 ، ص 362 .
( 2 ) . المفردات في غريب القرآن ، ص 523 ( طلق ) .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . فرهنگ معين ، ج 3 ، ص 4158 .
( 5 ) . همان ، ج 4 ، ص 4336 .
( 6 ) . المفردات في غريب القرآن ، ص 297 ؛ مجمع البحرين ، ج 5 ، ص 155 ( خلق ) .
( 7 ) . المصباح المنير ، ص 580 ( ملأ ) .
( 8 ) . تهذيب اللغة ، ج 15 ، ص 290 ؛ لسان العرب ، ج 1 ، ص 158 ( ملأ ) .