بازگشت همه آنان به سوى ماست وما آنها را از اعمالي كه انجام دادهاند ، آگاه خواهيم ساخت وخداوند به آنچه در درون سينههاست دانا وآگاه مىباشد .
پيش از آية 22 از افرادى سخن به ميان آمده بود كه على رغم استفاده از نعمتهاى آشكار ونهان الهى به انكار ذات مقدس ولىنعمت خويش پرداخته وپيروى از راه وروش اعتقادي پدرانشان را بهانه شرك خود قرار داده بودند . ودر آية 22 از كساني كه صراط مستقيم دين را انتخاب نموده وجزء گروه نيكوكارند ، ياد شده وسپس در آية بعد - كه آية مورد بحث است - به گروه نخست اشاره نموده وبه پيامبر مىفرمايد : از كافر شدن افراد ، اندوه ونگرانى به خويش راه نده .
معاني كفر
كفر به معناى پوشيدن وپنهان ساختن چيزى است وبه همين مناسبت در كلمات عرب آمده است : « الليل كافر ؛ شب كافر است » ؛ زيرا شب با پرده تاريك خود پديدههاى عالم را از انظار عمومى پنهان مىسازد وبه كسى هم كه پاس نعمتهاى الهى را نگاه نمىدارد ، به همين جهت كفرانكننده نعمت مىگويند كه نعمتهاى خداوند را ناديده رفته وشكر آن را - كه اظهار نعمت است - به جاى نمىآورد وگويا نعمتهاى خداوندى را در زير پوشش نارضايى وعدم اظهار آنها ، ستور وپنهان ساخته وديگران را در جريان آن قرار نمىدهد .
ودر سورهء مباركه « حديد » به كشاورزان به اين مناسبت كفّار اطلاق گرديده كه دانه وبذر نباتات را در دل خاك پنهان مىسازند :
كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ؛ « 1 » همانند بارانى كه كشاورزان از گياهى كه در پى آن مىرويد خوشحال وشگفتزده مىشوند .
معناى ديگر كفر ، انكار وجود ذات حق تعالى مىباشد ونيز به كسى هم كه
هامش
( 1 ) . سورهء حديد ، آيهء 20 .