خداوند در اختيار آنها قرار داده است - به صورت معجزه ارائه مىدادند تا نبوت وپيام خويش را اثبات نمايند ؛ چه اين كه أنبيا در برابر تمام كساني كه خدا را انكار مىكردند ويا براي أو شريكي قايل بودند ، با ملاحظه جهل وعدم فهم آنان نمىتوانستند با استدلال عقلي از قبيل ، دليل عليت وبرهان نظم وغيره خدا ووحدانيت أو را ثابت كنند . لذا به بعضي از مردم به دليل پايين بودن سطح درك وفهمشان - كه آنها نيز مىبايست هدايت مىشدند - برهان ديگرى را ارائه مىدادند كه از آن تعبير به « هدى » شده است ؛ ولى مشركان براي اثبات شريكي از براي خداوند ، فاقد چنين برهاني بودند ولذا قرآن كريم فرموده : ادعاى آنان « بغير هدى » است .
پيامبر نيز داراى كتاب منير ، يعنى روشنگر بود . چنين كتابي از انساني كه از ميان جامعهاى بدوي وصحرا گرد برخاسته وتمام انديشمندان وسخنسنجان عالم را از زمان نزول قرآن تا روز رستاخيز دعوت به مبارزه نموده ومىفرمايد :
وَإِن كُنتُمْ فِى رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ ؛ « 1 » اگر شما در بارهء قرآني كه بر بنده خويش نازل نمودهايم ، در شك وترديديد ، پس سورهاى همانند آن را بياوريد .
ولى تاكنون هيچ فردى نتوانسته است ، چنين كارى انجام دهد . وبنا بر اين ، اين كتاب روشنگر اين واقعيت است كه كتابي آسمانى واز سوى خداوند بىشريك وهمتا نازل گرديده است ومشركين براي اثبات ادعاى شرك آلود خويش ، چنين كتاب منيرى در دست نداشتند . به همين دليل در بارهء ادعايشان در آية مىفرمايد :
وَلَاكِتَابٍ مُّنِيرٍ .
بنا بر اين ، از اين آيهء شريفه استفاده مىشود كه هر كس جز توحيد حضرت احديت ادعاى ديگرى داشته باشد ، بايد براي اثبات گفته خويش يكى از اين سه را - كه يادآور گرديدم - داشته باشد واز آنجا كه مشركين از چنين دلايلى برخوردار نيستند . لذا سخن آنان فاقد ارزش واعتبار است .
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 23 .