در سورهء مباركه « ملك » در بارهء اين نظم دقيق ونظام أحسن آفرينش چنين مىخوانيم :
الَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا مَّا تَرَى فِى خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِأً وَهُوَ حَسِيرٌ ؛ « 1 » خداوندى كه هفت آسمان را با طبقاتى منظم بيافريد ، در نظم خلقت خداى رحمان ، بي نظمى وكمبود نخواهى يافت . پس به اين نظام خلقت بنگر آيا سستى در آن توانى يافت ؟ دو باره نظر افكن ، نگاهت خسته ونوميد ( از پيدا كردن تفاوت وسستى ) به سويت باز خواهد گشت .
دليل نظم ، مانند دليل عليت ، « دليل انى » است ؛ چه اين كه در هر دو از آثار پى به مؤثر برده مىشود وبا ديدن معلول ، علت كشف مىگردد . اين آثار خلقت ونظم حاكم بر جهان ، همه دليل بر وجود آفرينندهاى قادر وحكيم است كه شريك وهمتايى براي أو نيست ؛ زيرا اگر شريكي داشت ، از سوى آن شريك نيز پيامبرى مبعوث مىشد ومردم را به سويش فرا مىخواند وكتابي نازل مىنمود وخود را به مردم معرفى مىكرد !
بنا بر اين ، معناى آيهء شريفه وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِى اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَاهُدًى وَلَاكِتَابٍ مُّنِيرٍ تا اينجا روشن شد ومنظور آية اثبات توحيد ونفى شرك وچند خدايى است وآنها كه ادعايى جز اين دارند وانديشهاى غير از اين در سر مىپرورانند ، ادعايشان خالى از دليل ومنطق وانديشهاى پوچ وبي أساس است .
نزول قرآن
وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِى اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَاهُدًى وَلَاكِتَابٍ مُّنِيرٍ ؛ « 2 » بعضي از مردم بي آن كه از دانش وهدايت وبينش وكتابي روشنگر برخوردار باشند در بارهء خداوند به مجادله ونزاع مىپردازند .
هامش
( 1 ) . سورهء ملك ، آيهء 3 - 4 .
( 2 ) . سورهء لقمان ، آيهء 20 .