گفته مىشود : « شجرة شكور ؛ درخت شكرگزار » ؛ يعنى درختى كه آثار اين تغذيه در آن به وسيله ميوه ، ظاهر شده است . پس شكر نعمت به اين است كه در عمل ، آثار آن نعمت ظاهر گردد . بنا بر اين ، اگر انسان هم بخواهد شكرگزار نعمتهاى متنوع وفراوان الهى باشد ، بايد با عمل خويش به شكر نعمت بپردازد . واز اين روى ، اميرمؤمنان عليه السلام مىفرمايد :
شكر المؤمن يظهر في عمله ؛ « 1 »
سپاسگزارى انسان مؤمن در عملش آشكار مىگردد .
شكر نعمت متناسب با نعمت است
البتة شكر هر نعمتي متناسب با همان نعمت است . اگر آن نعمت ، علم ودانش است ، شكرگزارى آن ، به اين است كه اثر آن علم ، نخست در خود وى ظاهر شده وسپس در جامعه نمودار گردد ؛ يعنى هم بايد خود آن عالم به علمش عمل كرده وتقوا تحصيل نمايد وهم در جامعه تأثير بگذارد .
اميرمؤمنان عليه السلام در اين باره مىفرمايد :
شكر العالم على علمه ، عمله وبذله لمستحقّيه . « 2 »
شكرگزارى دانشمند به اين است كه خود به مقتضاى دانشش عمل نمايد وهم به ديگران - كه آمادگى فراگيرى دارند - آن را بياموزد . عالمي كه به علمش عمل مىكند ، گاه مىتواند يك جامعه را از سقوط نجات بخشد واين خود بزرگترين شكرگزارى نعمت علم است .
خداوند متعال در آيهء فوق ، به لقمان دستور مىدهد كه : « ان اشكر للَّه ؛ شكر خدا را به جاى آور » ؛ يعنى هم خود به حكمتى كه به تو دادهام عمل نما وهم ديگران را از اين نعمت برخوردار ساز . وسپس در آيات بعد فرازهايى از سخنان حكيمانه أو را نقل مىنمايد وبدين ترتيب ، شكرگزارى عملي لقمان را در ميان رهنمودهاى حكيمانه نشان مىدهد .
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، ش 441 .
( 2 ) . همان ، ش 442 .