ولى در جواب مىتوان گفت كه هميشه چنين نيست . گاه انسان از فردى رفتار زشتى را مىبيند ؛ مثلًا از تكبر وخودخواهى شخصي متكبر آن چنان ناراحت ومتنفر مىگردد كه براي هميشه حتى خيال خودمحورى وتكبر از سرش بيرون مىرود وسعى مىكند با همه مردم رفتارش متواضعانه وانساني باشد . در اين صورت ، مىبينيم كه اين رفتار زشت تأثيرش رفتار پسنديدهاى است كه در طرف مقابل باقي مىگذارد . يا براي كساني كه در اين شرايط حساس كشور به جاى ايثار وانفاق به استثمار واحتكار مىپردازند ، اين عمل غير انساني واسلامى مىتواند خشم ونفرت جامعه را به دنبال داشته باشد ومايه عبرتي باشد كه ديگران جدّاً از اين كار اجتناب نمايند .
شكر نعمت وكفران آن
وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَمَن يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ ؛ « 1 » وما به لقمان دانش وحكمت داديم ( وگفتيم ) كه شكرگزار خدا باش وهر كس شكر خدا نمايد ، به سود خود شكر كرده است . آن كس كه كفران كند ( به خدا زيانى نرساند ) ؛ چرا كه خداوند بىنياز وداراى صفاتى حميده است .
در صفحات قبل ، گرچه در بارهء تفسير اين آية بحث كرديم ، ولى چون به اختصار گذشت ، لذا براي توضيح بيشتر همان بحث را ادامه مىدهيم :
معناى شكر
شكر به معناى اظهار نعمت است وبه ديگر سخن ، شكر عبارت از بازدهى نعمتي است كه به انسان يا غير أو داده مىشود . در فرهنگ عرب هنگامى كه مثلًا درختى با آب وكود لازم تغذيه شده وآن درخت بار وبر به موقع بدهد ،
هامش
( 1 ) . سورهء لقمان ، آيهء 12 .