واى پيامبر ! آنها همواره با شما خواهند جنگيد ، تا شما را از دينتان - كه توحيد ابراهيمى است - اگر بتوانند بازگردانند . وكسى كه از شما از دين خويش بازگردد ودر حال كفر بميرد ، پس آنهايند كه عملهاى خيرشان ، از نظر فوايد وآثار در دنيا وآخرت ، باطل وتباه مىگردد ؛ در دنيا نام نيكشان از ميان مردم رفته وحُسن ظَنّ ودعاى خير واستغفارشان ، منقطع ، يا تبديل به عكس مىشود ؛ ودر آخرت ، در مقابل آنها پاداش نمىبرند ؛ وآن اعمال ، قابل تجسّم به صُوَر نيك وتبلور به أعيان ولذايذ اخروى نمىشود ؛ وآنها ياران آتشاند ودر آن جا جاوداناند .
[ تفسير آيهء 218 - 219 ]
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللّهِ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ . [ 218 ]
بىترديد ، كساني كه ايمان آوردهاند وكساني كه در راه خدا هجرت وجهاد نمودهاند - وهجرتشان جسماني است از مكاني به مكاني ، براي هر امر خيرى ، از حجّ وتحصيل علوم ديني وغيره ؛ وروحاني است ، از جهل به علم واز كفر به ايمان واز رذايل اخلاق به فضايل واز كردار زشت به صالحات عمل - شأن جهاد أصغر وأكبر است ؛ يعنى جنگ با دشمن ومخالفت با هواي نفس وشيطان .
آنهايند كه به رحمت خدا اميد بستهاند ؛ وخدا ، آمرزندهء مهربان است .
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِن نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ . [ 219 ]
« خَمْر » مصدر است ، به معناى پوشيدن ؛ وهر شئ مستىآور كه عقل را بپوشاند ، مايع باشد يا جامد ، يا غير آنها ؛ واستعمال آن در خصوص شرابِ برگرفته از انگور ، بيشتر است .
و « مَيْسِر » مصدر است ، به معناى آسانى ؛ وهر نوع از قمار وبُرد وبأخت ؛ چه آن كه برنده ، به راحتى مال بازنده را مىگيرد .
و « إثم » در لغت : تأخير وهر عمل گناه ؛ زيرا عامل را از خيرات ، دور مىكند . و « عفو » به معناى زيادى وبخشيدنِ گناه .