النَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ . [ 200 ]
از رسوم جاهليّت ، آن بود كه : پس از پايان يافتن اعمال حج ، قبائل عرب ، در منى ومكّه اجتماع كرده ؛ وبه تفاخر وتعريف دربارهء نياكان گذشتهء خود مىپرداختند ؛ از فزونى عِدّه وعُدّه وجاه ومال آنها واز شجاعت وسخاوت وفصاحت وبلاغت آنان ، به شعر ونثر ، سخنرانى كرده وخطبهها خوانده ، دادِ سخن مىدادند ؛ اين آية مىفرمايد : چون مناسك واعمال حج را به پايان رسانديد ، به جاى آن سخنها ، همانگونه كه پدرانتان را ياد مىكرديد ، به ياد خدا پردازيد ؛ بلكه يادى بهتر وبيشتر .
واز مردم ، برخى مىگويند : پروردگارا ! به ما از نعمتهايت در همين دنيا بده ؛ أو را در آخرت ، هيچ نصيبي نخواهد بود ، چه آن كه آنان يا اعتقاد به آخرت ندارند ويا اعتنا . پس ، به اختيار خود ، آن را نخواستهاند .
[ تفسير آيهء 201 - 202 ]
وَمِنْهُمْ مَن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ . [ 201 ]
« حسنة » در لغت ، صفت مشبّهه است ؛ يعنى هر چيزى كه انسان را مسرور كند - از نعمتهاى مادّى ومعنوي ، دنيوي واخروى - وآن چه در تفسيرش گفته مىشود ، از مصاديق اين معنا است ؛ مانند : صحّت بدن ، روزى فراوان ، أولاد صالح ، امنيّت محيط ، عقل سالم ، دين حق ، محبّت أهل بيت عليهم السلام وغيره .
و « قِنا » امر است از « وَقى يَقي وقايةً » يعنى نگهدارى .
معناى آية : واز آنان ، برخى مىگويند : پروردگارا ! به ما در دنيا آنچه را كه نيكو است - از نعمتهاى گوناگون - بده ؛ ودر آخرت نيز آنچه را كه نيكو است از نعمتهاى غيرمحصورِ آن جا ، عطا كن .
أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا وَاللّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ . [ 202 ]
آنها هستند كه براي آنها بهرهاى [ است ] در دنيا به خاطر آنچه از ايمان وعمل به دست آوردهاند وبهرهاى است در آخرت در مقابل آنچه به دست آوردهاند ، يا تجسّم عينىِ آنچه كردهاند ؛ مِن جنس ما كسبوا ، أو من أجل ما كسبوا .