[ تفسير آيهء 161 - 163 ]
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ . [ 161 ]
بىترديد ، كساني كه به أصول دين الهى ، پس از اتمام حجّت ، كفر ورزيدند - چه أهل كتاب وكتمان كنندگان آيات آن وچه غير آنها - وبر كفرشان اصرار ورزيدند ، به طورى كه با همان كفر مردند ، آنهايند كه لعنت انشايى وتكوينىِ خداوند ولعنت فرشتگان وهمهء مردم ، بر آنها باد !
ولعنت همه بر آنها در دنيا وآخرت ، ثابت وحتمي است .
از آية استفاده مىشود كه : همهء فرشتگان وهمهء مردم ، بر آنها لعنت مىكنند ؛ لكن مراد از مردم ، مؤمنانى است كه لعن مىكنند ، كه گويى آنها همه مردماند .
خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ . [ 162 ]
آنها در لعنت ، يا آتشى كه معلول لعنت است ، جاودانهاند . وحدّى از نظر پايان ندارد ؛ بلكه ابدى به ابديّت خدا است . واز آنان عذابِ لعنتها ، هرگز تخفيف داده نمىشود . وآنها را هرگز مهلتِ عذرخواهى ، يا بازگشت به دنيا واصلاح امرشان ، داده نمىشود . وآنان مورد نظر لطف خدا قرار نمىگيرند .
وَإِلهُكُمْ إِلهٌ وَاحِدٌ لَا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ . [ 163 ]
وخداى شما خداى يگانهاى است ؛ يگانه وغيرقابل تجزيه در ذات ويگانه در الوهيّت ووجوبِ وجود وجامعيّت در صفات جلال وجمال ويگانه در أوصاف كمال ؛ زيرا در هر صفتي ، بدانگونه كه أو را است ، شريكي بر أو نيست . صفات أو مطلق ونامحدود ودر صفات ديگران ، بسيار محدود است . ويگانه در خلقت وآفرينش جهان وآنچه در آن است . ودر تدبير أمور آنها وشركت فرشتگان در اجزاى أمور آفرينش وتدبير خلق ، منافى آن نيست ؛ چه آن كه ارادهء آنان ، گويى عين ارادهء أو است . ولذا اختيار ، از آنِ خداوند است . جز أو معبودِ به حقّى نيست . وأو در دنيا صاحب رحمت عامّه - حتّى بر كفّار ودشمنانش - ودر آخرت ، صاحب رحمت خاصّه به دوستان خويش است .