و « حرام » به معناى منع مصدر ، به معناى مفعول است ؛ يعنى مَمنوعٌ مِنْه ؛ ومراد ، كعبه ومسجد است كه مصونيّت دارد وممنوع از هتك حرمت ودخول بدون احرام ومانند آن است .
و « شطر » به معناى نصف شئ ووسط شئ وطرف وناحية است ؛ ومراد ، سوى مسجد است .
معناى آية : همانا به هر سو گشتن ، روى تو را در آسمان مىبينيم .
زيرا پيامبر اسلام ، به خاطر قدمت كعبه از بيت المقدس وشرافت ذاتي وتشريع استقبال آن در زمان آدم وإبراهيم ووعدهاى كه به أو داده شده بود وسرزنش يهوديانِ عصر از تبعيّت پيامبر از قبلهء آنها ، پيوسته در انتظار نزول وحى وآرزوى توجّه به سوى كعبه بود .
پس حتماً تو را به سوى قبلهاى روى گردانيم كه بدان خشنود باشى ؛ پس اينك روى خود را در نمازها از مسجد الأقصى - كه صخرهاى در ميان آن است - به سوى مسجد الحرام ، كه خانهء كعبه در ميان آن است ، بگردان . وتو وهمهء مسلمين ، در هر جايى از كرهء زمين يا خارج آن باشى ، صورتهاى خود را در حال نماز ، به سوى آن كنيد .
وبىترديد ، آنان كه به آنها كتاب آسمانى - تورات وإنجيل - داده شده ، به خاطر آن كه در كتابهايشان از پيامبر اسلام ، به صاحب قبلتين نام برده شده ، مىدانند كه اين تحويل قبله ، امرى ثابت وحق از جانب پروردگار آنها است ؛ وهرگز خداوند ، از آنچه بجا مىآوريد ، غافل نيست .
[ تفسير آيهء 145 ]
وَلَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ بِكُلِّ آيَةٍ مَا تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُم بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ . [ 145 ]
ومسلّماً اگر به كساني كه كتاب آسمانى داده شده ، مانند يهود ونصارا ، هرگونه نشانهء صدق وحجّت وبرهاني براي اثبات قبلهء خود بياورى ، هرگز پيروى از قبلهء تو