مستقلّات عقلي از احكام ومعارف را - تعليم دهد وآنان را از نظر فكرى به وسيلهء أصول عقايد ومعارف واز نظر روحي به وسيلهء صفات وملكات فاضلهء انساني واز نظر عملي به واسطهء اعمال شريعت سَمْحه ، پاكيزه نمايد ورشد وتكامل بخشد .
زيرا تو نيرومند وپيروز [ و ] شكستناپذير در تنجيز ارادهء خود وداراى حكمت در منبع وتكوين ودقّت در دين وتشريع هستى .
[ تفسير آيهء 130 - 131 ]
وَمَن يَرْغَبُ عَن مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَن سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي ا لْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ . [ 130 ]
« رَغِبَ في الشيء » : به آن مايل شد ورغبت كرد ؛ و « رَغِبَتْ عن الشيء » : از آن بىرغبت شد وروى برتافت . و « سَفِهَ زيداً » : أو را نادان كرد ، يا نادان شمرد . و « اصطفى » : برگزيد وخالص ونابِ چيزى را طلب نمود .
معناى آية : وچه كسى است [ كه ] از آيين إبراهيم - كه همان اسلام محمّدى ، با اندكى تفاوت است - روى برتابد واعراض نمايد ، مگر آن كس كه خود را كم عقل سازد وبه سفاهت زند ؛ زيرا انحراف از طريق مستقيمِ توحيد ربوبي وفضايل نفساني وكردار انساني ، كه أصول آيين ابراهيمى وطبق فطرت بشرى است ، انحراف از قضاوت خِرد وحكم وجدان وانتخاب راه سفاهت است ؛ والبتّه ما أو را در دنيا به بندگى خود وسپس به نبوّت وخلّت وسپس به امامت وآن گاه به بناى كعبه وخانهء خدا وخلق وشريعت اسلام - كه أصول وأغلب فروعش همان اسلام ناب محمّد است - برگزيديم ؛ وبىترديد ، أو در آخرت ، از صالحان خواهد بود .
إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ . [ 131 ]
وبه ياد آوريد هنگامى را كه خداوند پيش از بعثت إبراهيم ورسيدنش به مرتبهء نبوّت ، به واسطهء نشان دادنِ أفول ستارگان وماه وخورشيد وارائهء راه استدلال بدانها ، با الهام قلبي ، به أو گفت : تسليم خدا شو . وى به زبان وجدان وتنبيه عقل وخِرد گفت : به پروردگار جهانها تسليم شدم .