[ تفسير آيهء 123 - 124 ]
وَاتَّقُوا يَوْماً لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ . [ 123 ]
واز روزى بترسيد وپروا كنيد كه هيچ كس نمىتواند از كسى چيزى را كفايت كند وتحمّل نمايد ؛ بدهىهاى خلقي وخالقىاش را بپردازد وكيفرهايش را دفع نمايد . واز كسى به جاى محكوميّتهايش ، بَدَل وعوضى پذيرفته نمىشود ؛ وشفاعت ووساطتى ، سودى نمىبخشد ؛ وهرگز آنها يارى نمىشوند .
اين آية ، تكرار آيهء 48 است با اندك تفاوتى .
وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَاماً قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ . [ 124 ]
« ابتلاء » : تكليف كردن به كار سخت وآزمايش ؛ و « عهد » در لغت ، حفظ شئ با رعايت مستمر وتوصيه وسفارش وپيمان [ است ] .
معناى آية : وبه ياد آوريد هنگامى كه إبراهيم را پروردگارش به كارهاى سختى مكلّف نمود وأو را بدان وسيله آزمايش كرد - كارهايى كه انجام آنها روشنگر صلاحيّت وى بر امامت شد - وأو آن أمور را به اتمام رسانيد وبه نحو شايسته انجام داد .
كلماتِ مذكور ، در آية ذكر نشده ؛ وروايات دربارهء آن ، مختلف است ؛ لكن أمور زير از آن كلمات است : انجام مناسك حج ، قربانىِ فرزند به جاى هَدْى ، شكستن بتها وآماده شدن به آتش ، هجرت از وطن ، خشوع در نماز ، اعراض از لغو ، پرداخت زكات ، حفظ شهوت از حرام ، اداى امانت ، وفاى به عهد ، محافظت بر نمازها ، توبه از گناه ، عبادت خدا ، روزه گرفتن ، ركوع در مقابل حق ، سجده به خداوند ، امر به معروف ، نهى از منكر ، حفظ حدود الهى ، تسليم در برابر حق ، ايمان به حقايق اعتقادي ، خضوع در مقابل خدا ، صدق در گفتار ، صبر در أمور ، تصدّق از أموال ، وذكر كثير .
قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَاماً ؛ خداوند گفت : من تو را امام وپيشوا قرار خواهم داد ، كه گفتار وكردارت أسوة ومورد تبعيّتِ مردم باشد .