وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ . . . ؛ وبه إبراهيم وإسماعيل ، توصيه وسفارش كرديم كه : شما دو نفر ، خانه وأطراف خانهء مرا تا انتهاى حرم ، براي طواف كنندگان وأقامت گزينان وملازمان خانه وركوع كنندگان وسجده نمايندگان ، پاكيزه كنيد .
بحث حديثي
كلمهء « مثابه » دلالت بر تكرار مراجعهء مردم به خانهء كعبه دارد ؛ ورجوع مردم يك بار در تمام عمر ، تكرار است نسبت به اجتماع ؛ ونسبت به افراد ، افادهء استحباب مىكند ؛ وامام صادق عليه السلام فرمود : « كسى كه توان مالي دارد وهر پنج سال ، زيارة نمىكند ، انساني است محروم » . « 1 » واين خانه ، در عصر جاهليّت نيز مورد امن بوده ؛ وحتّى مردم جانى وقاتلهاى خود را در آن جا متعرّض نمىشدند ؛ واين عادت از زمان حضرت إسماعيل تا ظهور اسلامْ باقي ودر تمام حرمْ جارى بود ؛ واسلام نيز آن [ را ] امضا كرده ومقرّر نموده [ كه ] بر قاتل ، در آب وخوراك ، سخت گيرند تا بيرون آيد .
وبرخى برآناند كه : مراد از مقام ، مكّه يا تمام حرم است . وقهراً وَاتَّخَذُوا مُصَلّىٍ اشاره به مسجد مىشود .
ودر حديث آمده كه : « خداوند ، سه عدد سنگ از بهشت فرو فرستاد ؛ يكى همين مقام إبراهيم است . وديگرى حجر بنىاسرائيل كه از آن 12 چشمه منفجر شد . وحَجَرالأسود . واين سنگ در حدود نيم متر ارتفاع دارد ؛ ولكن هر چه ديوار كعبه بالا مىرفت اين نيز بلندتر مىشد . ونيز اين سنگ ، در زمان حضرت إبراهيم ، در نزديكى ديوار كعبه بود ، در همان جا كه روى آن مىايستاده ؛ ودر زمان جاهليّت ، به محلّى كه الان هست آورده شد ؛ وپس از ظهور اسلام ، پيامبر گرامى به محلّ ابراهيمى نقل داد ؛ وخليفهء دوم ، در عصر خود ، به محلّ جاهليّت منتقل نمود ؛
و
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 278 ، ح 1 ؛ تهذيب الأحكام ، ج 5 ، ص 450 ، ح 1570 ؛ وسائل الشيعة ، ج 11 ، ص 138 ، ح 14463 .