مثلًا چرا خداوند با فرشتهها ، دسته جمعى به زمين نمىآيند ؟ يا خود به آسمان نمىروى تا براي ما كتابي كه ما بخوانيم بياورى ؟ يا چرا براي هر يك از ما نامهء سرگشادهاى نازل نمىشود ؟ يا چرا همانند ناقهء صالح وعصاي موسى ومائدهء عيسى ، براي ما بيرون نمىآيد ؟
آرى ، اينگونه كساني از كفّار وطاغيان كه پيش از اينها بودند ، مشابه كلام اينها را گفتند ، كه مثلًا خدا را علناً ببينيم ؛ ويا مائده وسفرهء رنگينى از آسمان نازل شود .
دلهاى اينان در جهل وتكبّر وعناد ، مشابه وهمگون يكديگر است ؛ ولى ما بىترديد ، نشانههاى روشن توحيد وصدق نبوّت محمّد صلى الله عليه وآله وكتاب خود را براي گروهى كه خواستار يقين يا استعداد آن را داشته وآلوده به غرض وعناد نباشد ، بيان كرديم ، كه از آن جمله ، دقّت در شخصيّت وحالات فرستادهها وتأمّل وتعمّق در كتابي است كه أو عرضه داشته .
[ تفسير آيهء 119 - 120 ]
إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَنَذِيراً وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ . [ 119 ]
همانا تو را به حق وبه جا ومطابق حكم عقل ومصالح جامعه وبه اقتضاى نظام اتمّ در ادارهء أمور بشر در آيندهء تاريخ فرستاديم ، كه از آغاز تا پايان عمرت ، مژدهرسانِ راهيان راه حق وبيمدهندهء منحرفانِ آن باشى . وتو هرگز مسؤول أهل دوزخ نخواهى بود ؛ نه مسؤول اجبار آنها به دين ونه مجازات آنها در دنيا ونه كيفر دادن آنان در آخرت ، بلكه مسؤول عرضهء دين واتمام حجّت وبه هنگام فرمانِ خداوند ، دعوت واجبار آنها بر جنگ ، يا پذيرفتن اسلام وتسليم حكومت الهى .
وَلَنْ تَرْضَى عَنكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُم بَعْدَ الَّذِى جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ . [ 120 ]
« ملّت » در لغت ، به معناى طريقت وبه معناى آيين الهى است . ومعناى دوم ، غالباً به پيامبرِ صاحب آيينى نسبت داده مىشود ، مثل : ملّت إبراهيم ، ملّت موسى .