أو إلى أيّ مكانٍ تولّوا وجوهكم ؛ يعنى به هر طرفي رو كنيد ، آن جا خدا است وآن جا سوى خدا وآن جا رضاى خدا است .
چه آن كه خداوند ، داراى وسعت وجودي وتوانى ورحمتي است . وأو دانا است .
بحثي مربوط به آية
گفته شده كه : اين آية در جواب اعتراض أهل كتاب به تغيير قبله است . ونيز در تأليف قلوب مؤمنانى است كه از حضور مساجد ، ممنوع شدند . ونيز بنا به برخى از معاني آية [ كه ] وجوب استقبال قبله استفاده مىشود ، آن معنا ناظر است به نمازهاى واجب وساير أموري كه قبله در آنها شرط است ، مانند : ذبح حيوان ، تجهيز ميّت ، وغيره . وبنابر استفادهء استحباب ، ناظر است به نماز وغيره در موارد اضطرار .
[ تفسير آيهء 116 ]
وَقَالُوا اتَّخَذَ اللّهُ وَلَداً سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاواتِ وَاالأْرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ . [ 116 ]
« سُبحان » و « تسبيح » مصدرند ، به معناى تنزيه وتقديس . و « سبحان » در أمثال اين مورد ، مفعولِ مطلق است ؛ وفعل مقدّر آن ، بر حسب اختلافِ موارد ، مختلف است ، مانند سجود وسبحت وغيره .
و « قنوت » در لغت ، به معناى تواضع وخضوع وبه معناى أطاعت وبه معناى قيام در نماز وامساك از گفتار آمده است .
معناى آية : وكفّار گفتند كه : خداوند فرزندى براي خود اتّخاذ كرده ؛ يهودان گفتند : « عزير » فرزند خدا است ؛ ونصارا گفتند : مسيح ، فرزند أو است ؛ ومشركان گفتند : فرشتگان ، دختران خدايند .
مبدأ اين ادّعا در ميان بشر ، روشن نيست ؛ ولى گفته شده : نسبتِ فرزندى در آغاز ، به عنوان تشريف وتبريك آن شخص بوده ؛ وبه تدريج ، جدّى شده [ است ] .
ونيز معلوم نيست كه آيا مدّعيان مىگويند : واقعاً ازدواجى صورت گرفته ؛ وچنانچه در انسان مثلًا پارهاى از وجود أو واز وجود همسرش جدا مىشود وتحت تربيت قرار مىگيرد تا وجودي همانند وجود أو مىگردد ؛ ودر اين مورد ، در آغاز ،