عِندِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . [ 109 ]
پس از آن كه بر بسيارى از أهل كتاب - يعنى أحبار وعلماى يهود ونصارا - حقيقت امر دربارهء صدق محمّد صلى الله عليه وآله وحقّانيّت مكتبش روشن شد ودانستند كه شما مسلمين ، راه مستقيم را دريافتهايد ، دوست داشتند وآرزوى عملي كردند [ تا ] شما را پس از ايمانتان به حال كفر بازگردانند ؛ واين ، به خاطر حسد برخاسته از جوهرهء وجود وخبث سريرهء آنها بود ، نه تشخيص حقّ وهدايت خلق . پس فعلًا از انتقام ومبارزهء عملي واز توبيخ وستيزهء گفتار با آنها درگذريد ، تا خداوند فرمان خود را دربارهء آنان - از انزال عذاب آسمانى ، يا دستور جنگ وكشتار ، يا صلح واخذ جزيه - صادر كند . وهمانا خداوند ، بر همه چيز توانا است .
[ تفسير آيهء 110 - 111 ]
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ . [ 110 ]
ونماز را انجام دهيد وآن را در جامعه ، برپا داريد ؛ وزكات را - يعنى انفاق بر مستمندان را ، كه عملي خير وعاطفى وعقلايى ومقبول بين همهء ملل است ؛ ودر شرع اسلام نيز مصاديقى از آن واجب ومصاديقى مستحبّ است - انجام دهيد .
وهر خير را از عقايد واخلاق واعمال ، جلوتر از خود ، به عالم برزخ وآخرت مىفرستيد ، پاداش آن را - يا تبلور يافته وتجسّم عيني آن را - در نزد خدا خواهيد يافت ؛ چه آن كه خدا به هر چه كه انجام مىدهيد ، بينا است .
وَقَالُوا لَن يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودَاً أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنتُمْ صَادِقِينَ . [ 111 ]
« هادَ يَهودُ » : توبه كرد وبرگشت . و « هود » جمع « هائد » - يعنى تائب - عَلَم است بر طايفهء گروندگان موسى بن عمران عليه السلام . ونيز اسم يكى از پيامبران است .
و « نصارى » جمع « نصراني » منسوب به قريهء « نصران » ، عَلَم است به گروندگان عيسى بن مريم عليه السلام . و « أمانيّ » جمع « امنيّه » است ؛ يعنى : آرزو .