تفسير :
و كسانى كه به خدا و پيامبران و فرستادگانش ايمان آوردند آنهايند كه در نزد پروردگارشان صديقين و شهدا و گواهاناند . صديق يعنى كسى كه اعتقاد ، گفتار و كردارش مطابق هم و موافق با واقع باشد . و شاهد و گواه در اين جا يعنى كسانى كه در محشر گواه عقايد و اعمال مردماند . براى مؤمنان به خدا و پيامبران پاداش و نور صديقين و شهدا است و كسانى كه كفر ورزيدند و نشانههاى ما را تكذيب و انكار نمودند آنها اصحاب و ياران دوزخ اند .
برخى از مفسّران مقصود از شهداء در اين آيه را كسانى دانستهاند كه در راه خدا شهيد شدهاند .
عيّاشى به اسناد خود از منهال قصاب روايت كند كه خدمت حضرت صادق عليه السلام عرض كرد : يا ابن رسول اللَّه ، دعا فرما تا خداى تعالى شهادت روزىام فرمايد . فرمود :
إنّ المؤمنَ شهيد
. بعد از اين آيه را تلاوت نمود . « 1 » آيهء شريفه مقام و منزلت شأن مؤمنين حقيقى را فرمايد كه در رتبهء جلالت به منزلهء صديقان و شهدا باشند ، و احاديث آل عصمت - صلوات اللَّه عليهم اجمعين - در اين قسمت وارد شده است :
از جمله از حضرت باقر عليه السلام كه فرمايد :
مَا مِنْ شيعَتِنَا إلّاصِدّيقٌ شهيدٌ . قيلَ : أنّى يَكُونُ ذلِكَ وَعامَّتُهُمْ يَمُوتُونَ عَلى فُرُشِهِم ؟
فَقَالَ : أمَا تَتْلُو فى كِتابِ اللَّهِ فِى الْحَديدِ : وَالَّذينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ اولئِكَ هُمُ الصِّدّيقُونَ وَالشُّهَداءُ . قال : لَوْ كَانَ الشُّهَداءُ عند ربّهم . . . و كَمَا يَقُولُونَ لكَانَ الشُّهَدَاءُ قَليلًا ؛ « 2 »
نيست از شيعيان ما مگر آن كه صديق و شهيد است . عرض شد : چگونه ؟ و حال آن كه عموم آنها بر رختخواب خود مىميرند ؟ ! فرمود : آيا تلاوت ننمودى كتاب خدا را در سورهء حديد : وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُوْللِكَ هُمُ الصّدّيقُونَ
هامش
( 1 ) . نور الثقلين ، ج 5 ، ص 244 ، ح 74 به نقل از عيّاشى .
( 2 ) . نور الثقلين ، ج 5 ، ص 244 ، ح 77 به نقل از محاسن برقى ، ص 163 .