آن دلهاشان سخت گرديد و كتاب خدا در آنها اثر نكرد و بسيارى از آنها رو به معصيت آورده و نافرمان بودند .
يكى از اخلاق رذيله كه عاقبتش وخيم و باعث هلاكت شود ، قساوت قلب است ؛ چنانچه قلبهاى اهل كتاب به سبب درازى عمر و آرزوهاى دراز ، سخت شده و بالاخره بيشتر آنان از فرمان و انجام احكام الهى خارج شدند .
از جملهء كلام الهى به حضرت موسى عليه السلام آمده است :
[ حيات زمين و تعقل ]
يَا مُوسى ، لَاتطوِّلْ فِى الدُّنْيَا أمَلَكَ فَيَقْسُوَ قَلْبُكَ ، وَالقاسِى الْقَلْبِ مِنّى بَعيدٌ ؛ « 1 »
فرمود : اى موسى ، آرزوى خود را در دنيا دراز نكن ، پس سخت شود قلب تو ؛ و كسى كه قلبش سخت باشد از من دور است .
و حضرت عيسى عليه السلام فرمايد :
لا تُكْثِرُوا الْكَلَامَ بِغَيْرِ ذِكْرِ اللَّهِ فَتَقْسُوَ قُلُوبكُم ، فَإنَّ الْقَلْبَ الْقَاسى بَعيدٌ مِنَ اللَّهِ ؛ « 2 »
زياد سخن به غير ذكر خدا نگوييد ، تا به سبب آن غليظ و سخت نگردانيد دلهاى خود را ؛ و قلبى كه قساوت داشته باشد ، از رحمت خدا دور است .
( آيهء 17 ) ( اعْلَمُواْ أَنَّ اللَّهَ يُحْىِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْأَيتِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ )
تفسير :
بدانيد - اى منكران معاد - كه همانا خداوند ، اين زمين را پس از مرگش زنده مىكند ( مواد مستعدّ رشد آن را پس از زمانى حالت نباتى مىبخشد و زنده مىكند ) پس دلهاى سخت شما را نيز به آب ايمان و اثر پذيرى از قرآن و ياد خدا كردن حيات و نرمى و خشوع خواهد بخشيد . حقّاً كه ما نشانههاى توحيد و عظمت خود را براى شما روشن كرديم ، براى اين كه تعقّل نماييد و خردمند شويد و عقل شما باعث شود به عبادت و طاعت
هامش
( 1 ) . بحار ، ج 70 ، ص 398 به نقل از كافى ، ج 2 ، ص 329 .
( 2 ) . به تفسير ابو الفتوح ، ج 11 ، ص 46 رجوع شود .