[ بهشت و بهشتيان ]
( آيهء 30 ) ( يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ )
لغت :
جهنّم مؤنث مجازى است . از اين رو امتلأتِ كه صيغهء ماضى مؤنث است آورده شده . و همچنين تقول كه مضارع مؤنث است .
تفسير :
و به ياد آر روزى را كه به جهنّم گوييم : آيا از كفّار و فجار پر شدى ؟ و او به لحاظ آن كه اجزاى عالم آخرت داراى شعور و قادر بر تكلماند گويد : آيا بيشتر هم هست ؟ ! يعنى باز هم جا دارم و يا آن كه ديگر جا ندارم .
تبصره : طبرسى در مجمع البيان فرمايد « 1 » :
در تكلم جهنّم چند وجه است ؛ يكى هم اين كه : به جهت وسعت فراوان و عظمت به منزلهء ناطقى باشد كه كسى از او بپرسد : آيا پر شدى ؟ او جواب دهد : پر نشدم و هنوز جا دارم .
( آيهء 31 ) ( وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ )
لغت و اعراب :
ازلفت فعل ماضى مجهول از باب إفعال يعنى نزديك شده است . غير بعيد صفت « إزلافاً » مقدّر است .
تفسير :
بعد از وعيد كافران و عاصيان ، به مؤمنان و متّقيان مژده دهد :
و بهشت را براى پرهيزكاران نزديك گردانند .
هامش
( 1 ) . در مجمع البيان ، ج 5 ، ص 147 - 148 .