اعلام كردهام و حجّت بر همه تمام و مجرم بودن شما روشن است .
خلاصهء كلام آن كه خداوند در جواب ايشان فرمايد : چون به واسطهء ارسال رسل و انزال كتب شما را به راه راست راهنمايى نمودم و شما را از اين روز ترسانيدم و اتمام حجّت فرمودم و شما به سبب عنادى كه داشتيد طريق حق را انكار و به سوءِ اختيار خود به گمراهى افتاديد ، در اين روز مخاصمهء شما بىفايده است و عذر شما پذيرفت نيست ( خود كرده را تدبير نيست ) .
( آيهء 29 ) ( مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ وَ مَآ أَنَا بِظَلمٍ لّلْعَبِيدِ )
لغت :
ظلّام صيغهء مبالغه به معنى بسيار ظلمكننده ، و وجه استعمال آن در بارهء خداى متعال در تفسير گفته شده . عبيد جمع عبد به معنى بنده .
تفسير :
آن گفتار ما كه كافر عذاب مىشود ( در لوح محفوظ مندرج است ) هرگز در نزد من تبديل نمىشود و من هرگز ستم پيشه بر بندگان نيستم كه بدون اين كه مستحق عذاب باشند عذابشان كنم .
در توجيه اين كه به جاى « ظالم » ، « ظلّام » كه صيغهء مبالغه است آمده ، چند وجه ذكر شده است ؛ يكى از آنها اين است كه مقصود مبالغهء در نفى صدور ظلم از خداوند است ، يعنى اصلًا ظلم از خدا صادر نشود ؛ زيرا خداى قادر و حكيم و بىنياز اگر ظلم كند ( و كسى را كه استحقاق عذاب ندارد عذاب كند ) ظلم او در حكم « ظلم بسيار » و او ظلّام خواهد بود پس به جاى اين كه بگوييم : « خداوند ظالم نيست » مناسب است بگوييم :
خداوند ظلّام نيست .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 495
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٩٥