( آيهء 27 ) ( قَالَ قَرِينُهُ رَبَّنَا مَآ أَطْغَيْتُهُ وَ لكِن كَانَ فِى ضَللِ بَعِيدٍ
لغت :
أطغيت فعل ماضى از باب إفعال ، و در آيه يعنى من او را به طغيان در نياوردم .
تفسير :
شيطانى كه در دنيا همنشين و همراه او بوده گويد : پروردگارا من او را به سركشى و نپذيرفتن حق وادار نكردم ؛ لكن خودش در گمراهى دور و درازى بود . من فقط دعوت كردم و او به اختيار خود دعوت مرا اجابت نمود و از راه حق و مستقيم برگشت و خود را در گمراهى و هلاكت انداخت .
آيهء شريفه اشعار دارد به آن كه گمراه شدن به سوءِ اختيار بندگان باشد نه به اجبار و الزام ؛ زيرا شيطانى كه در دنيا قرين او بوده ، روز قيامت اقرار نمايد كه پروردگارا من او را سركش و طغيانگر ننمودم ، و لكن خود او به اختيار خود در ضلالت و هلاكت واقع شد . و ديگر آن كه ثواب و عقاب اعمال منوط به تكليف ، و تكليف ملازم با اختيار است و بدون اختيار تكليف و ثواب و عقاب بىوجه و قبيح است .
( آيهء 28 ) ( قَالَ لَاتَخْتَصِمُواْ لَدَىَّ وَ قَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِالْوَعِيدِ )
تفسير :
خداوند به آن كافر گمراه و شيطان قرين او گويد : در نزد و محضر من با يكديگر ستيزه مكنيد ( كه هيچ فايدهاى بر آن مترتب نخواهد شد ) در حالى كه من وعدهء عذاب و اين كه كافران جهنمى هستند را به وسيلهء پيامبران و كتابهاى آسمانى به شما از پيش داده و
تفسير روان (فارسى) — صفحة 494
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٩٤