فكرهتموه به جاى جواب أ يحبّ . . . است ، يعنى آن را دوست نمىداريد ، پس اين را هم كراهت خواهيد داشت .
[ حقيقت غيبت ]
تفسير :
اى كسانى كه به خدا و رسول او ايمان آوردهايد ، از بسيارى از گمانها ( گمان بد در حق برادر و خواهر مؤمن ) جداً اجتناب كنيد و بپرهيزيد ؛ زيرا پيروى برخى از گمانها ( يعنى گمان بدى كه نسبت به مؤمنى داشته باشيد در حالى خلاف واقع باشد ) گناه است ، و چون معلوم نيست پس بايد از همه پرهيز نمود .
بعضى ظن را چند قسم نمودهاند :
1 - ظنّ مطلوب ، و آن حُسن ظن است به خدا و رسول و مؤمنان ، در حديث است :
إنَّ حُسنَ الظنِّ مِن الإيمان . « 1 »
2 - ظن حرام ، و آن گمان بد است به خدا و رسول و مؤمنان كه مستوجب عقوبت است .
3 - مباح ، و آن ظن است در امور دنيا و مهمات كه گاهى موجب سود دنيوى مىشود .
حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمايد :
إنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنَ الْمُسْلِمِ دَمَهُ وعِرضَهُ وَأنْ يُظَنَّ بِهِ الظَّنَّ السُّوءِ : « 2 » به درستى كه خداى
تعالى حرام فرموده از مسلمان خون او و عرض او را واينكه گمان بد به او برده شود .
وَ لَاتَجَسَّسُواْ : و از عيوب و اسرار ديگران كه پوشيده و مخفى است تجسس و كاوش نكنيد .
از عبد الرحمن بن عوف نقل نموده كه من با عمر شبى نزديك خانهاى رسيديم ، چراغى مىسوخت و آوازى از آن جا بيرون مىآمد . عمر گفت : خانهء كيست ؟ گفتم : خانهء اميّة بن ربيعه . پس به بالاى ديوار برآمديم و تفحص نموديم ، ديديم اميّه با ياران مشغول به خوردن خمر بودند ، عمر ايشان را نهى و تهديد نمود ؛ ايشان گفتند : اى عمر ، ما يك كار حرام نموديم ، و تو چهار كار كه هر يك نهى دارد مرتكب شدى :
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 8 ، ص 421 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 8 ، ص 421 - 422 .