يعنى : و يوسف به جوانان و بردگان خود دستور داد و گفت : سرمايهء آنها را در بار و بنهء خودشان قرار دهيد . يعنى آنچه به عنوان بهاى خريد آذوقه آوردهاند از نقد و جنس به طور پنهانى همه را ميان ظرفهاى خودشان بگذاريد . ( گفته شده مجموع سرمايهء خريدشان مقدارى چرم و تعدادى كفش و اندكى طلا و نقره بوده . ) شايد هنگامى كه نزد اهل و خويشان خود برمىگردند مطلّع شوند و آن را بشناسند ، شايد دوباره بازگردند .
فَلَمَّا رَجَعُوا إِلى أَبِيهِمْ قَالُوا يَاأَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
يعنى : پس چون فرزندان يعقوب به سوى پدرشان بازگشتند ، گفتند : اى پدر ما ، پيمانه از ما بازداشته شد ؛ يعنى پيمانهاى از طعام كه مىخواستيم براى بنيامين بگيريم زيرا او همراهمان نبود ؛ پس در سفر آينده برادر ما بنيامين را نيز با ما بفرست تا براى او پيمانه بگيريم و حتماً ما او را نگهدارندهايم .
و معلوم باد كه اينان نظير اين سخن را دربارهء يوسف در آيهء 11 نيز گفته بودند و در اينجا كلمهء أخانا را براى جلب رضاى پدر به زبان آوردند .
قَالَ هَلْ ءَامَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلى أَخِيهِ مِن قَبْلُ
يعنى : يعقوب گفت : آيا مىتوانم شما را امين بر او قرار دهم و به شما اطمينان كنم مگر همان گونه كه شما را از پيش بر برادرش يوسف ، امين كردم ؟ !
فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظاً وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمينَ
يعنى : و خداوند در حفظ و حراست ، بهترين است و او ارحمالراحمين است .
از اين جمله استفاده مىشود كه انكار امين بودن آنها و اظهار عدم اطمينان ، براى امتناع از فرستادن او نبوده ، بلكه براى اين بوده كه صيانتش را تنها از خدا بخواهد . و نيز اين صحبتها با پدر پيش از آن بوده كه بار و بنه را باز كنند و سرمايهها را برگشته ببينند .
وَلَمَّا فَتَحُوا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ قَالُوا يَاأَبَانَا مَا نَبْغِى هَذهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَنَميرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ذلِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ
يعنى : و چون فرزندان يعقوب متاع و كالاهاى خود را در حضور پدر گشودند ، در ميان
تفسير روان (فارسى) — صفحة 60
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٦٠