قَالَتِ امْرَأَةُ الْعَزيِزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدتُّهُ عَن نَّفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ
يعنى : از ميان زنان حاضر ، زليخا زن عزيز كه همهء فتنهها زير سر او بود ، در برابر ملك و سران قوم به سخن درآمد و گفت : الآن است كه حق روشن شد ، من بودم كه براى كامجويى از او دعوت كردم و او از راستگويان است .
مراد راستىِ اوست در آن زمان كه هر دو در برابر عزيز قرار گرفتند و چون او يوسف را متهم نمود ، يوسف گفت : هِىَ راوَدَتْنى عَنْ نَفْسى . ظاهر آيات اين است كه ريّان ملك پس از انكشاف حقيقت امر و اعتراف مدعيان تهمت ، به برائت او ، حكم به تبرئهء متهم نمود و همهء مدعيان طرف مقابل را محكوم كرد .
ذلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ « 52 » وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَّحِيمٌ « 53 »
لغت و اعراب :
ذلك اشاره است به ارجاع رسول به سوى ملك . فاعِل ليعلم عزيز همسر زليخا است و يا آن كه يوسف است و ذلك هم اشاره به اعتراف زليخاست در مقام محاكمه به حقانيت يوسف . لايهدى يعنى لايوصِل الى المطلوب . الّا ما رحم استثناى متصل است يعنى « إلّا نفساً رحمه اللَّه فانّه لايأمر بالسوء » . و يا آن كه تقدير اين است « ما ابرّء نفسى فى حال من الحالات إلّافى حال رحمة اللَّه » .
تفسير :
ذلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّى لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِى كَيْدَ الْخَائِنِينَ
اين دو آيه محتمل است تتمهء كلام يوسف در آيهء 50 باشد كه در زندان به فرستادهء ملك گفته و « ذلك » اشاره است به ارجاع رسول به ملك و درخواست بررسى دربارهء حادثهء مراوده ، و فاعل « ليعلم » عزيز ، همسر زليخاست كه مفهوم از سياق است . يعنى و اين
تفسير روان (فارسى) — صفحة 52
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٢