قَالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلَى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَ عَلَيْهِم مَّسْجِداً
يعنى : كسانى كه بر كار آنها مسلط بودند از دولت وقت يا اكثريت مسلمين شهر گفتند كه حتماً بر روى خوابگاه آنها مسجدى بنا مىنهيم . يعنى مسجد مزبور در جلو غار بنا شود تا غار پنهان ماند . و يا چون جسدها از نظر پنهان گشت بر روى محلّ احتمال بنا كردند . در تواريخ دربارهء حال پس از انكشاف آنها مطلب متقنى نيست و ظاهراً خداوند دوباره آنها را به حال اول بازگردانيد و محلشان را مخفى نمود .
سَيَقُولُونَ ثَلَاثَةٌ رَابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَيَقُولُونَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْماً بِالْغَيْبِ وَيَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ قُل رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِم مَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا قَلِيلٌ فَلَا تُمَارِ فِيهِمْ إِلَّا مِرَاءً ظَاهِراً وَلَا تَسْتَفْتِ فِيهِم مِنْهُمْ أَحَداً « 22 »
لغت و اعراب :
ثلاثة خبر مبتداى محذوف است بهتقدير « هم ثلاثة » . و همچنين كلمهء خمسة وسبعة .
رَجَمه : او را با سنگ زد ، و رجم بهغيب يعنى خبر غير معلوم گفتن ، و رجماً حال است از فاعل يقولون يعنى راجمين ، و يا مفعول مطلق است يعنى يَرجُمون بالغيب رجماً .
تفسير :
سَيَقُولُونَ ثَلَاثَةٌ رَابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَيَقُولُونَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْماً بِالْغَيْبِ وَيَقُولُونَ سَبْعَةٌ وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ قُل رَبِّى أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِم مَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا قَلِيلٌ
يعنى : اى پيامبر ، كسانى كه دربارهء اصحاب كهف در جستجويند از مسلمين و مشركان به زودى عدهاى از آنها خواهند گفت كه آنها سه نفرند چهارمشان سگ آنهاست . و عدهاى خواهند گفت كه آنها پنج نفرند ششمى آنها سگشان است . و هر دو گروه تير به تاريكى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 394
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩٤