اجسادشان گرفتيم و جسدها را از فعاليت انداختيم و پس از گذشت قرنها دوباره به كالبد بازگردانديم ، علماليقين به رستاخيز پيدا كنند .
إِذْ يَتَنَازَعُونَ بَيْنَهُمْ أَمْرَهُمْ
بايد دانست كه از روايات اهلبيت عليهم السلام و تواريخ راجع به حالِ پس از بيدارى آنها و اطلاع مردم از وضعشان چيزى استفاده نمىشود و ظاهراً خداوند دوباره خواب را بر آنها مسلط نموده كه تا ظهور مهدى موعود ( أرواحنا فداه ) بخوابند و هنگام ظهور بيدار شوند و به يارى آنحضرت بشتابند ، و يا بدان حال بمانند تا با نفخهء اول صور بميرند . و به هر حال معلوم نيست كه دوباره خوابگاهشان پنهان شد و هر بنايى احداث كردند به ظن و گمان بوده و يا آن كه - چنانكه گفته شده - مردم اجساد آنها را در صندوقهاى زرين نهاده و سقفى بر آن زدند .
معناى آيه : اى پيامبر ، به ياد آر زمانى را كه مردم در ميان خودشان دربارهء كار آنها و حالشان گفتگو و نزاع لفظى مىنمودند .
مراد از نزاع و مشاجره - چنانكه مفسران گفتهاند - اختلاف نظر آنها در اين بوده كه خواب دوم آنها خواب بوده يا مرگ ؟ و يا آنكه حشر آنها در عالم آخرت ، آمدن روح خواهد بود يا جسم و روح هر دو ؟ و يا نزاعشان در محل دفن و كيفيت اخفاى جسد و يا كيفيت بنا و ساختمان بر روى آنها بوده است .
فَقَالُوا ابْنُوا عَلَيْهِمْ بُنْيَاناً
يعنى : پس از بحث و گفتگو چنين گفتند كه بر روى خوابگاه آنها بنايى بسازيد . مراد آنكه از ديدگاه و معرض دستبرد مردم و حيوانات مصون بمانند .
رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ
يعنى : پروردگارشان به آنان داناتر است .
اين جملهء معترضه است از كلام خداوند ، اشاره به علم او به واقع امر در مطلق موارد اختلاف . و محتمل است از سخنان مردم باشد كه مثلًا منكر بعث گفته : اين امر خداوند است كه تا حال زنده ماندهاند بعداً هم معلوم نيست دربارهء آنها چه خواهد خواست . اشاره به اين كه حشرى در كار نيست و اين حادثهء خاصى در دنياست .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 393
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩٣