يعنى : و اين قرآن را متفرق و جداجدا نموديم . مراد اين است كه الفاظ و عبارتهاى قرآن را متفرق و به صورت آيههاى كوتاه و دراز و سورههاى كوچك و بزرگ برحسب اختلاف علل و زمان و مكان نزول درآورديم و همچنين معانى و محتواى آن را مختلف و منقسم به احكام دين و شريعت و اصول و فروع آن و قصص و پند و اندرز و امثال و حِكَم و غيره كرديم ، تا آن را با تأنّى بخوانى تا شنوندگان به راحتى درك كنند و در دل آنها بنشيند .
و ما آن را به طرز خاصى نازل كرديم . يعنى به دو قسم از نزول : نزول تدريجى در مدت بيست و سه سال ، و نزول دفعى در يكجا و يكدفعه در آغاز نبوتت و نخستين شب قدر از بعثتت كه زمان عرضهء آن براى جامعهء بشرى بود كه گويى گفته : اى محمد ، اين مجموع كتابى است كه بايد در طول نبوتت عرضه دارى . و يا در پايان مدت و شُرُف انقضاى نبوتش فرموده كه اى محمّد ، اين است مجموع آنچه در اين مدت به جامعه عرضه داشتى .
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لَا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِن قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ سُجَّداً « 107 » وَيَقُولُونَ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِن كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولًا « 108 » وَيَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعاً « 109 »
لغت و اعراب :
خَرَّ لِلذَّقَن - از باب ضَرَب - : به رو در افتاد . و لام به معناى عَلى است و اين تعبير غالباً كنايه از سجده بر پيشانى است ، و ضمائر مفرد در آيه راجع به قرآن است . سُجّداً جمع ساجد ، حال مؤكّده از فاعل يخرّون است ، و يا به معناى « خاضعين » است . ان كان ان مخفّفه است بهتقدير « انّ الشأن كان كذا » .
تفسير :
قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لَا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِن قَبْلِهِ إِذَا يُتْلَى عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقَانِ سُجَّداً
يعنى : اى پيامبر ، به مشركان بگو : خواه شما به اين قرآن ايمان بياوريد و يا ايمان
تفسير روان (فارسى) — صفحة 375
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٧٥