[ ادب دعا و ادب نماز ]
تفسير :
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمَانَ أَيّاً مَا تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنَى
يعنى : اى پيامبر ، به مشركان بگو : اللَّه او را بخوانيد يا رحمان بخوانيد ، به هر نامى كه او را بخوانيد نيكوست ، زيرا او را نامهاى بسيار زيبا و نيك است .
غرض آنكه به هر نامى كه بخوانيد اشاره به آن وجود يكتاست و حكايت از يك موجود واجب عظيمالشأن دارد . و نامهاى خداوند اقسامى است ، برخى دلالت بر نفس ذات مقدس دارد ، مانند اللَّه كه عَلَم است براى ذات يكتاى واجبالوجود مستجمع جميع صفات جلال و جمال . و برخى دلالت بر اوصاف ذاتى او دارد ، مانند حىّ و ازلى و ابدى و قادر و سميع و بصير و عالم . و برخى دلالت بر صفات فعل دارد ، نظير خالق و رازق و رحمان و رحيم . و ميان زبان عربى و غير آن فرقى نيست .
وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذلِكَ سَبيلًا
يعنى : و هرگز نمازهايت را به جهر شديد ( داد زدن ) مخوان و بسيار آهسته هم ( كه خود نيز نشنوى ) به جا مياور ، و ميان اين دو راهى معتدل اتخاذ كن .
مراد آنكه جهر و اخفات شديد ، نمازها را باطل مىكند ، خواه در تكبيرات آنها باشد يا در قرائت يا اذكار واجب و مستحب ؛ و خواه در نمازهاى واجب باشد يا مستحب ، زيرا اين دو صفت ، افراط و تفريط است و نماز را از عنوان مأمورٌ به خارج مىكند . و بنابراين از عنوان راه معتدلِ مفهوم از آيه ، جهر و اخفات شرعى نمازها معلوم نمىشود . « 1 » و ممكن است مراد از جهر و اخفات ، معناى متعارف آنها و مراد از « صلاتك » مجموع نمازهاى واجب يوميه باشد . يعنى همهء نمازهاى يوميه را جهراً و يا همه را اخفاتاً به جا مياور بلكه راهى ميان اين دو انتخاب كن كه برخى را مانند صبح و مغرب و عشا جهراً ، و برخى را مانند ظهر و عصر اخفاتاً به جا آور . پس اين قسمت از آيه اشاره به حكم شرعى نمازهاى يوميه از نظر جهر و اخفات است .
هامش
( 1 ) . بلكه از طريق سنّت به دست مىآيد .