مىكنيم ، تغيير و تحويلى نمىيابى .
در اين آيه اشاره به وعيد الهى دربارهء اهل مكه است ، زيرا چون پيامبر را بيرون كردند و آن حضرت پس از فرار از خانهء خود و چند شب پنهان شدن در غار ثور به سوى مدينه حركت كرد ، پس از يكسال وعيد خداوند دربارهء آنها به وسيلهء جنگ بدر تحقق يافت و اغلب آنان كه با پيامبر در ستيز بودند از مكه به قصد جنگ بدر بيرون شدند و در آن جنگ كشته يا اسير گشتند .
[ نافلهء شب و قرائت قرآن ]
أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُوداً « 78 » وَمِنَ الَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَّحمُوداً « 79 »
لغت و اعراب :
دلوك : زوال خورشيد ، يعنى عبور آن از خط نصفالنهار ، و لام جارّه بر سر آن به معناى « عند » است . غَسَق : تاريكى نيمه شب يا اول شب . قرآن يعنى نماز به لحاظ وجود قرائت در آن . قرآن الفجر اول عطف است به صلاة . تهجَّد زيد : بيدار شد از خواب ، و ضمير بِهِ راجع است به قرآن . نافله : زايد و اضافه .
تفسير :
أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ
يعنى : اى پيامبر يا اى مخاطب ، نماز را از هنگام زوال خورشيد يعنى عبور آن از خط نصفالنهار نسبت به هر نقطه از زمين ، تا نيمه شب برپا دار . طبق روايات اهلبيت وحى عليهم السلام اين آيه دربارهء نمازهاى يوميه ، و مراد از غسق نيمه شب است ، پس مقصود از نماز در اينجا نمازهاى ظهر و عصر و مغرب و عشا چهار قسم از نمازهاى پنجگانه است .
و اگر مراد از غسق اول شب باشد اشاره به دو قسم از نمازها يعنى ظهر و عصر است . و