معناى آيه : و ما را از فرستادن آيات و معجزاتى كه طبق خواستهء آنها باشد جلوگيرى نكرد جز آنكه كفّار گذشته آنها را تكذيب كردند . مراد اين است كه سنّت الهى بر اين جارى است كه چون ملتى آيات مورد اقتراح و پيشنهاد خود را رد كند عذابى مستعجل بر آنها نازل شود و نابودشان سازد ، و حالات اينها و سوابق كار اجداد و نياكانشان شهادت مىدهد كه اينان نيز چناناند و خدا نمىخواهد به زودى نابودشان نمايد .
وَآتَيْنَا ثَمُودَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوا بِهَا وَمَا نُرْسِلُ بِالْآيَاتِ إِلَّا تَخْوِيفاً
يعنى : مؤيّد مطلب فوق اين است كه قوم ثمود را آيتى بزرگ داديم ، يعنى شتر مادهاى كه نشانهء روشن الهى بود و كيفيت حدوث و زاييدن فصيل « 1 » و صدا و رفتار و بركات وجوديش همه معجزهء آشكار و روشن بود . پس آنان با كشتن آن به او و خود ستم كردند و آن را پى كردند و كشتند . يعنى و سرانجام به خاطر اين كارشان بىدرنگ عذاب استيصال را چشيدند . و ما آيات آسمانى و معجزات را جز براى بيم دادن نمىفرستيم .
يعنى وسيلهاى باشد براى پذيرش دعوت رسولان ما و قبولى شريعت و كتاب آنها نه براى اهلاك مردم .
وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْيَاناً كَبِيراً « 60 »
لغت و اعراب :
و اذ قلنا به تقدير « و اذكر اذ قلنا » . شجرة اصل شىء را گويند كه از آن فروعى رشد كند ، مانند درخت و شاخهها و انسانى كه نسلش فزون گردد ، يا منشأ ظهور و بقاى مسلك و مذهبى باشد . و الشجرة عطف است به الرؤيا به نحو عطف تفسيرى .
هامش
( 1 ) . يعنى كره شتر .