نزديكان است ، شامل خويشان پيامبر اسلام نيز هست يعنى معصومين از ارحام او كه ذىالقرباى معنوى با مؤمناناند ، و حقّ ذىالقرباى نسبى شخص ، صلهء رحم و انفاقات واجب و مستحب است ، و حق ذىالقرباى معنوى حقوق شرعى ولايى آنهاست نظير خمس از اصناف هفتگانه و انفال و فىءها .
و نيز حقّ فقير و در راهمانده را بپرداز . و مراد از سبيل در اين جا اعم است از حسّى و معنوى ، پس ابن سبيل هر مؤمنى است كه در مسافرت هزينهء سفرش تمام شده و دسترسى به اموال خود در وطن ندارد ، و هر مؤمنى كه در راه هدفى حلال ، واجب يا مستحب قدم برداشته و هزينهاش وفا نمىكند مانند شاغلان به تحصيل علوم دينى واجب يا مستحب و علوم دنيوى مورد نياز جامعهء مسلمين .
و هيچگاه تبذير مكن . يعنى مصارف ناروا و باطل نظير صرف مال در راه حرام و يا تجاوز از حد عقلى و عرفى در صرف حلال كه به اسراف بكشد انجام مده .
إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً
يعنى : به حقيقت تبذيركنندگان برادران شياطيناند - نظير و شبيه آنهايند در ارتكاب پياپى گناه و كفران نعمت ، زيرا پولداران و ثروتمندان دنيا هستند كه پيوسته خود منغمر در گناه و رواجدهندهء گناه و مرتكب بالاترين كفران نعمتاند - و شيطان پيوسته در مقابل پروردگارش بسيار كافر و ناسپاس بوده است . مراد از شيطان كَفور در اينجا ابليس ، شيطان اول است كه براى نخستينبار در ملأ اعلى مرتكب بزرگترين گناه و كفران شد . و ممكن است جنس شامل همهء افراد شيطان باشد .
وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِن رَّبِّكَ تَرْجُوهَا فَقُل لَّهُمْ قَوْلًا مَّيْسُوراً « 28 » وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلَى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَّحْسُوراً « 29 » إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّهُ كَانَ بِعِبَادِهِ خَبِيراً بَصِيراً « 30 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 320
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٢٠