و ممكن است اضافهء آية به اللّيل و النهار لاميه باشد و مراد از « آيةاللّيل » قرص ماه و از « آيةالنهار » قرص خورشيد باشد . پس دو جمله با هم متبايناند و غرض اين است كه هر يك از دو آيه خود آيت و نشانه دارد ، و ما آيت شب را محو كرديم يعنى جمادى تاريك و بىنور آفريديم ، و آيت روز را روشن و پرتو افكن ساختيم .
لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِن رَبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ
جملهء « لتبتغوا » تعليل جعل دوم است ، يعنى : بدينجهت روز را روشن يا خورشيد را كه نشانهء روز است روشنگر كرديم كه شما به راحتى در طلب فضل و رحمت و در جستجوى روزى از جانب پروردگارتان باشيد . و جملهء « لتعلموا » متعلّق به جعل اول است ، يعنى آفريدن شب و روز با صفتهاى خاص ، و يا آفريدن آيههاى آنها هر يك با وصف خاص ، براى اين است كه شمار سالها و حساب را بدانيد . يعنى از شب و روز ، ماهها را درآوريد و از ماهها سالها را استخراج نماييد و بدانوسيله حساب حوادث زندگى را از اعمار و احوال و افعال و نيازهاى مختلف بدانيد .
وَكُلَّ شَىْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْصِيلًا
يعنى : و همه چيز را بيان كرديم و تفصيل داديم بيانى كامل و تفصيلى روشن و وافى .
مراد از همه چيز ، علوم مورد نياز بشر است راجع به ماديات و معنويات ، خاصه علوم شريعت و احكام آخرت و عوالم ماوراى دنيا . و البته درك و استخراج همه از كتاب اللَّه مطلق نيست و نيازمند شرايط است .
وَكُلَّ إِنسَانٍ أَلْزَمْنَاهُ طَائِرَهُ فِي عُنُقِهِ وَنُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كِتَاباً يَلْقَاهُ مَنشُوراً « 13 » اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً « 14 » مَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا « 15 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 310
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣١٠