است كه هنگام دميده شدن روح از ناحيهء سر به همهء بدن نرسيده عجله كرد و خواست برخيزد و نتوانست .
[ كاركرد شب و روز ]
وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنَا آيَةَ اللَّيْلِ وَجَعَلْنَا آيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوا فَضْلًا مِن رَبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْصِيلًا « 12 »
لغت و اعراب :
اضافهء آية به الليل و النهار هر دو اضافهء بيانيه است ، يعنى آيةٌ هى اللّيلُ و آية هى النَّهارُ . و ممكن است هر دو اضافهء لاميه باشد . مبصرة : روشن و روشنىبخش . لتبتغوا متعلّق است به جعلنا ى دوم ، و لتعلموا متعلّق است به جعلنا ى اول .
تفسير :
وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنَا آيَةَ اللَّيْلِ وَجَعَلْنَا آيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً
يعنى : و ما شب و روز را دو نشانه قرار داديم ، پس شب را كه نشانهء اول است محو و تاريك و بىنور كرديم ، و روز را كه نشانهء دوم است روشن و نوربخش نموديم .
توضيح آنكه شب عبارت است از ظلمت و سايهء مخروطى شكلى دوّار به دور كرهء زمين كه معلول تقابل زمين با خورشيد و حركت وضعى آن است ، و روز عبارت است از روشنى و تابش مستقيم خورشيد به كرهء زمين ، و اين دو صفت انتزاع مىشوند از وجود دو كرهء مختلف در حجم و بزرگى و تاريكى و روشنى و حركت مستقيم و استدارهاى كه همه به نظمى دقيق و عجيب در گردش و چرخش و حركتاند و دلالت بر توحيد و عظمت و قدرت و علم و حكمت و رحمت خالق و صانع آنها دارند . بنابراين اين دو جمله در آيه ، هر دو ناظر به حال شب و روز است كه در جملهء اول نشانه بودن آنها ، و در دوم صفت و ماهيت آنها بيان شده است .