است و مجازات و كيفرش به خودتان بازمىگردد .
اين كلام ادامهء خطاب به بنىاسرائيل و به عنوان اندرزى است به آنها كه سيرهء جاريهء الهى ، مجازات برخى از اعمال در دنيا و آخرت است و مقتضاى طبع جهان هستى نيز انعكاس آثار عملها به خود عامل است : ان خيراً فخيراً ، و ان شرّاً فشرّاً . و ممكن است اين كلام جملهء معترضه باشد و خطاب به مسلمين براى تنبيه و هشدار از كارهاى زشت و گناهان باشد .
فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيراً
يعنى : و چون وعدهء آخر - زمان كيفر و مجازات بار دوم از افسادتان - فرا رسد ، برمىانگيزيم بر ضد شما گروهى را تا صورتهاى شما را بد و زشت و غمگين و اندوهبار سازند . كنايه از اينكه آنچنان بر شما بتازند و قتل و غارت و شكنجه و آزار كنند كه آثارش در صورت و قيافههاى شما ظاهر گردد . و داخل مسجدالأقصى شوند همانگونه كه در بار اول داخل شدند ، و نيز بر هر چيزى دست يابند و مسلّط شوند نابود گردانند .
مراد اينكه ورودشان توأم با فزونى سپاه رزمنده و عِدّه و عُدّه و فتح و پيروزى باشد و عملكردشان ويرانى بيتالمقدس و تخريب خانهها و كشتار نفوس اقويا و اسارت ضعفا و اتلاف و به آتش كشيدن اموال غير منقول و غارت كالاهاى منقول باشد .
گفته شده : در اين بار از شكست ، مجتمع بنىاسرائيل به كلى از هستى و عنوان و تشكل ساقط شدند و تبديل به عدهاى اسيران جنگى و ملتى ذليل و متفرق در جهان گشتند . و اين حادثه در حدود يك قرن پيش از ميلاد مسيح عليه السلام واقع شد و آنها تا زمان ظهور اسلام و پس از آن نيز در همان حال ذلّت و تفرقه باقى ماندند .
عَسَى رَبُّكُمْ أَن يَرْحَمَكُمْ وَإِنْ عُدتُّمْ عُدْنَا وَجَعَلْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ حَصِيراً
خطاب به بنىاسرائيل است براى دميدن اميد رحمت و رجاء نجات از ذلّت و رسيدن به تشكل و قدرت پس از اسارت و تفرق دوم . يعنى : اميد است كه پروردگارتان بر شما ترحم كند و به حال قدرت و رفاهتان بازگرداند . و اگر پس از آن نيز به حال طغيانتان برگرديد ما
تفسير روان (فارسى) — صفحة 306
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٠٦