بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
معناى « بل » اين است كه چنين نيست كه آنها با علم به كيفيت تشريع حكم و جواز تبدل احكام ، از روى عناد انكار كنند ، بلكه بيشتر آنها روى جهل و تقليد كوركورانه از سران و علماى سوءشان چنين مىگويند .
قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدىً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ
يعنى : اى پيامبر ، در پاسخ آنها بگو : آيه و حكم ناسخ و منسوخ و يا مجموع اين قرآن اعم از احكام ثابت و منسوخش را روحالقدس از جانب پروردگارت به حق فرود آورده تا كسانى را كه ايمان آوردهاند استوارى قدم و استحكام روح و ثبات ايمان بخشد .
روحالقدس يعنى موجود زنده و مخلوق به ارادهء حق و پاكيزه از هر عيب و نقص غير امكانى ( غير از امكان ) « 1 » . و به حقبودن نزول يعنى درست و براى غرضى صحيح و هدفى و الا و عقلانى و صلاح مجامع انسانى است . و اين قرآن سراپا هدايت و مژده و بشارت براى مسلمين است .
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِّسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ « 103 » إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ لَا يَهْدِيهِمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ « 104 » إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأُولئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ « 105 »
لغت و اعراب :
الحاد : ميل كردن و منحرف كردن « 2 » . أعجمى : منسوب به عُجمت و ابهام يعنى غير فصيح و نارسا چه عربى باشد چه عجمى .
هامش
( 1 ) . نقص امكانى - ظ
( 2 ) . و نسبت دادن .