حبس كرد آن را . توارى : پنهان شد . هون : خوارى و ذلّت . دسَّه فى التراب - از باب نَصَر - :
پنهان كرد آن را زير خاك .
تفسير :
وَيَجْعَلُونَ لِمَا لَا يَعْلَمُونَ نَصِيباً مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ تَاللَّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ
سخن دربارهء مشركان مكه است و مراد از موصولِ « لِما » بتها و فاعل « لايعلمون » نيز بتها يا مشركان است . يعنى : اى پيامبر ، مشركان قريش براى بتانى كه دانشى ندارند و جمادى بيش نيستند ، ( و يا خودشان دربارهء آنها به علمى نرسيدهاند و هر چه در حقّ آنها ادعا مىكنند كه حاجت مىدهند و شفيع نزد خدايند و مقرب به اللَّهاند همه ظنّ و گمان و يا جهل مركب است ) از آنچه ما روزىِ آنها كردهايم بهره و نصيبى قرار مىدهند . يعنى از كشت و زرع و درخت و ميوهجات و چهارپايان كه مثلًا يك پنجم يا يك دهم از آنِ آنها باشد ، بلكه از فرزندانشان نيز براى خدمت آنها يا قربانى در راه آنها بهرهاى تعيين مىكردند .
اى مشركان ، به خدا سوگند در روز قيامت از آنچه افترا مىبستيد بازجويى مىشويد .
وَيَجْعَلُونَ للَّهِ الْبَنَاتِ سُبْحَانَهُ وَلَهُم مَّا يَشْتَهُونَ
يعنى : و آنها براى خداوند دختران را قرار مىدهند ، يعنى معتقد مىشوند كه برخى از فرشتگان ، دختران خدايند - منزه است خدا از اين نسبتها - و براى خود آنچه دوست دارند .
اين آيه به عنوان تعجب و تحقير كار مشركان است كه دختران را چون دوست ندارند و سبب ننگ عائله مىدانند و گاهى زندهبهگورشان مىكنند ، به خدا نسبت مىدهند و پسران را كه دوست دارند و پر ارج مىدانند سزاوار و لايق خود مىشمارند .
گفته شده اين عقيده كه در ميان مشركان عرب رواج يافته از وثنيين هند و مصر و بابل و روم و يونان است كه فرشتگان را دختران خدا مىدانستند به لحاظ آنكه پيوسته در حجاباند و در مرأى و ديدگاه مردم قرار نمىگيرند .
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدّاً وَهُوَ كَظِيمٌ
يعنى : و چون يكى از آنها را به تولد دخترى بشارت دهند صورتش سياه شود در حالى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 246
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٤٦