در روى اين زمين همهء بدىها و زشتىها را مزيّن و آراسته خواهم نمود و آنها را يكسره گمراه خواهم كرد .
مراد ابليس بيرون كردن بشر از راه سعادت و قرار دادن او در راه شقاوت است . و مرادش از مزيّن نمودن اين است كه آنچه را دين و شرايع الهى و عقل سليم به بدى و زشتىِ آن حكم كرده ، من در انظار آنها زيبا و نيكو و آراسته نشان خواهم داد .
إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ
يعنى : مگر آن بندگان تو را از ميان آنها كه خالص و ناب شدهاند .
استثنا مىكنم از اغوا بندگانى را كه در سايهء تلبيه به دعوت تو و پذيرش پيامبران و شرايع تو و پياده كردن احكام تو ، در جميع ابعاد انسانى خالص و ناب شدهاند . و اين اخلاص را مىتوان به خود آنها بالمباشره نسبت داد و به خدايشان بالتسبيب . و البته استثنا از اغواست نه از تزيين و نه از هر دو ، زيرا اغوا ، افكندن انسان در كفر و فسق است و مخلصان از آن دورند . و « تزيين » ، وسوسه و القائات قلبى است كه دربارهء همه هست .
قَالَ هَذا صِرَاطٌ عَلَىَّ مُسْتَقِيمٌ « 41 » إِنَّ عِبَادِى لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاوِينَ « 42 » وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعينَ « 43 » لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ « 44 »
تفسير :
قَالَ هَذا صِرَاطٌ عَلَىَّ مُسْتَقِيمٌ
ظاهر كلام ابليس در اغوا كه آن را با كلمهء « لُاغوينّهم » به نحو مؤكّد به خود نسبت داد ادعاى دو امر است : استقلال در اغواى اكثريت در مقابل ارادهء خداوند ، و سلطهء تامّ بر مردم كه آنان را قهراً و جبراً اغوا خواهد نمود . و بنابراين « هذا » اشاره به امر هدايت و ضلالت
تفسير روان (فارسى) — صفحة 193
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٩٣