يعنى : و ما آسمان را از ورود هر شيطان رانده شده و مطرودى نگه داشتيم .
مراد اين است كه شياطين را قدرت دخول در جوّ آسمان نيست هر چند حد فاصل ميان كرهء زمين و حوالى آن كه مسكن انسانها و مقرّ پريان و شياطين است ، و آسمانى كه كرات جوّى و ستارگان در ميان آنها شناورند و مركز سكونت فرشتگان و محل عبادت و فعاليتهاى مختلف آنهاست بلكه جايگاه ورود ارواح برخى از برزخيان و پيامبران و صالحان و محفل انس ارواح آنهاست كه زمينيان نسبت به آن نامحرماند ، براى ما روشن نيست .
إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ مُّبِينٌ
يعنى : مگر كسى از شياطين كه استراق سمع كند - پنهانى به جوّ بالا نفوذ كند و از مسموعات عالم بالا بدزدد - كه بلافاصله شعلهء آشكارى از آتش او را دنبال مىكند . يعنى قطعهاى از برخى كرات فروزان يا از كرات ديگرى كه به واسطهء سرعت سير تبديل به جرقهء آتش شده او را تعقيب مىكند تا از جوّ ممنوع عالم بالا بيرونش سازد .
[ نعمتهاى خدا ]
وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِىَ وَأَنبَتْنَا فِيها مِن كُلِّ شَىْءٍ مَوْزُونٍ
يعنى : و اين زمين را گسترديم - به منظور سكونت طايفهء بشرى در آن و به تناسب نفوس و نيازشان در مدت محدود اقامتشان در آن ، بدين مقدار از قطر و طول و عرض كه مىبينى آفريديم و گسترش داديم - و در آن كوههايى ثابت و استوار افكنديم ، يعنى در سطوح مختلف آن براى حفظ نظام وجودى و نگهدارى از تزلزل و فروپاشى آن كوههايى محكم و ريشهدار در آن قرار داديم . و در آن از هر نبات و روييدنى سنجيدهشده رويانديم ، يعنى از هر نوع و صنف گياه و درخت كه شمارش از حد و حصر بيرون است و داراى اوصاف و الوان و خواص بىشمارند و همه در نزد ما موزون و سنجيده است ، پديد آورديم .
وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيها مَعَايِشَ وَمَن لَّسْتُمْ لَهُ بِرَازِقِينَ
يعنى : و در آن زمين براى شما انسانها و كسانى كه شما روزىدهندهء آنها نيستيد وسايل زندگى تهيه نموديم .
مراد از « معايش » همهء اسباب زندگى است از اجناس اين گيتى و خارج از آن از آب و هوا و خورشيد و ماه و ستارگان و ابرها و گياهان و حيوانات و غيره . و مراد از « من لستم له