شعلهاى از آتش . مدَّ الشىءَ : كشيد و گسترش داد آن را . رواسى : جمع راسيه ، شىء ثابت و استوار ، كوه . موزون : سنجيده شده . و من لستم عطف است به ضمير جعلنا لكم .
[ نفوذ شيطان به آسمان ممنوع ]
تفسير :
وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِى السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاهَا لِلنَّاظِرِينَ
اين آيه تا ده آيهء ديگر در برابر مشركانى است كه قرآن را به اعجاز نپذيرفته و معجزهء ديگرى مانند نزول علنى فرشته را مىخواستند ، و اشاره به آياتى از آسمان و زمين است كه هر يك سرّى از اسرار وجود و دليل روشنى بر توحيد است .
يعنى : حقيقت اين است كه ما در آسمان برجهايى قرار داديم و آسمان را براى ناظران و تماشاگران زينت بخشيديم و آراسته كرديم .
مراد از « آسمان » جوّ لايتناهى در انظار است ، و مراد از « بروج » منازل و جايگاههاى دوازده گانهء خورشيد در طول سيرش در مجموع سال شمسى است كه به نامهاى : حَمَل ، ثَور ، جَوزا ، سرطان ، اسد ، سنبله ، ميزان ، عقرب ، قوس ، جَدْى ، دَلْو و حوت ناميده مىشوند . و مراد از تزيين و آراستن آسمان ، آرايش آن به واسطهء ستارگانى است كه مشاهده مىشود اعم از برجها و غير آنها ، زيرا برجها عبارتاند از ستارگانى كه به شكل آن عناوين از حَمَل تا حوت تنظيم شدهاند .
و بايد دانست كه اين آرايش براى ناظرانِ به ديدهء عقل و خرد بسى اعجابانگيز و بهتآور است و حقّاً كه سؤالبرانگيز است كه آيا حقيقت اين موجودات چيست ؟ و فاصلهء ميان ما و آنها چقدر است ؟ و آنها از كى به وجود آمده و يا شروع به حركت كردهاند ؟ و آيا حركتشان مستقيم است يا مستدير و يا به اختلاف ؟ تند است يا كند ؟ ساكن دارند يا خالى از سَكَنهاند ؟ ساكنانشان كياناند ؟ و آيا اين گردشها تا كى ادامه دارد ؟ و آيا امتداد و وسعت اين جوّ محيط كه همهء آن چراغها در ميان آن افروخته شده تا كجاست ؟ و چون همه ممكناند محدودند ، و چون به آن حد برسيم ما بعد آن چيست ؟ سبحانَ مَن لا يعلم عِظَمَ مُلكهِ الّا هو .
وَحَفِظْنَاهَا مِن كُلِّ شَيْطَانٍ رَّجِيمٍ