[ دعاى ابراهيم ( ع ) ]
وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذَا الْبَلَدَ آمِناً
ابراهيم خليل عليه السلام در نخستين بار كه همسرش هاجر و تنها فرزندش اسماعيل را از بينالنهرين به سوى مكّه آورد ، مكّه در آن زمان صحرايى سوزان و بى آب و علف بود .
ابراهيم همسر و فرزندش را در آنجا به خدا سپرد و برگشت . و چون پس از مدتى بازگشت عدهاى از قبايل عرب را ديد در آنجا گرد آمده ، روستايى تشكيل دادهاند . اين آيه راجع به اين حال است .
معناى آيه : و به ياد آور هنگامى را كه ابراهيم گفت : پروردگارا ، اين مجتمع انسانى را حرم امنى قرار ده .
مراد ابراهيم ، امنيت تكوينى يا تشريعى است . امنيت تكوينى يعنى فراهم شدن وسيلهاى كه آنها مصون از وحوش و درندگان و گزندگان و اشرار انسانها باشند . و امنيت تشريعى يعنى خدا حكم به مصونيت محل ، و جعل وجوب احترام و تحريم هتك حرمت آن نمايد . دعوت ابراهيم نسبت به امنيت تشريعى پذيرفته شد و خدا حرم را كه محلى وسيعتر از درخواست ظاهرى ابراهيم بود مصونيت تشريعى بخشيد ، يعنى محيط حرم را كه همان حرم فعلى و بيضى شكل است و مكهء معظّمه در اواسط آن قرار دارد به عنوان حرم الهى و مكانى مقدس و لازم الاحترام و محرّم الهتك قرار داد كه تا امروز نيز بحمداللَّه باقى است . و ظاهر اين است كه اين تشريع به وسيلهء خود ابراهيم انجام يافت و مصونيت آن مكان و آنچه در آن باشد از انسان و حيوان اهلى و وحشى حتى درختان و گياهان به واسطهء او تشريع گرديد . و تا حال چندين بار امنيت تكوينى آن مورد هتك طاغيان قرار گرفته و نقض شده است . « 1 » وَاجْنُبْنِى وَبَنِىَّ أَن نَّعْبُدَ الأَصْنَامَ
يعنى : خدايا ، مرا و پسران مرا از اين كه بتها را بپرستيم دور بدار .
اختصاص دعاى ابراهيم به پسران و اولاد ذكورش ممكن است به خاطر اين باشد كه در آن هنگام دختر نداشت . ولى ظاهر اين است كه « ابن » به عنوان تغليب به معناى فرزند اعم از پسر و دختر استعمال شده است .
هامش
( 1 ) . امنيت تكوينى كه نمىتواند مورد هتك قرار گيرد !