[ نعمتهاى خدا براى بشر ]
تفسير :
قُل لِّعِبَادِىَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَيُنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَعَلَانِيَةً
يعنى : اى پيامبر ، به بندگان من كه ايمان آوردهاند بگو نماز را برپا دارند . يعنى پيوسته خود نماز بخوانند و يا آن را در مجتمع خود رواج دهند . و از آنچه روزىِ آنها كردهايم پنهان و آشكار انفاق نمايند .
ذكر نماز و انفاق پس از ايمان ، اشاره به اهميت عمل صالح پس از اعتقاد است . و نماز اشاره به ساير عبادات بدنى ، و انفاق اشاره به طاعات مالى است .
مِن قَبْلِ أَن يَأْتِىَ يَوْمٌ لَابَيْعٌ فِيهِ وَلَا خِلالٌ
يعنى : پيش از آن كه روزى بيايد كه در آن روز نه داد و ستدى است و نه دوستى و رفاقتى .
مراد اين است كه در آن روز نه تحصيل مال ممكن است كه مجرم نيازش را با آن جبران كند و مثلًا كيفرش را تبديل به جزاى نقدى كند ، و نه دوستىهاى مبنى بر هوا و گناه باقى است ، زيرا آن دوستىها تبديل به دشمنى خواهد شد . لكن دوستىهاى قربى و الهى باقى خواهد بود چنانكه فرمود : الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ [ زخرف ، 67 ] .
اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضَ وَأَنزَلَ مِنَ السَّماءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَّكُمْ
يعنى : خدا كسى است كه آسمانها و اين زمين را آفريده است - آسمانهاى هفتگانهء طبقاتى به اصطلاح قرآن و روايات را ، و يا اجرام و كرات و ستارگان در ديدگاه بشر را كه همه زينت آسمان اول اصطلاحى است - و از آسمان يعنى ابر بالاى سرتان ، آبى به صورت باران و تگرگ و برف بر زمين فرو ريخته و بدان وسيله از ثمرات براى شما روزى بيرون آورده است . « 1 » مراد از « ثمرات » حاصل گياهان و درختان است از بذرها و حبوب بىشمار و ميوههاى بى حد و حصر كه تأمين كنندهء غذاها و داروها و اغلب پوشاكىهاى بشر است .
وَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِىَ فِى الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَسَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهَارَ
هامش
( 1 ) . يا : و بدان وسيله براى شما ميوههايى برآورد تا روزىِ شما باشد .