تفسير :
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِى وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا
يعنى : صفت بهشتى كه به پرهيزگاران وعده داده شده اين است كه همواره از زير آن نهرها جارى مىگردد ، يعنى از زير درختان آن . مراد از « متّقون » كسانى هستند كه عقايد خود را سالم داشته و از كفر و شرك و انحرافات اعتقادى دورى جستهاند . و مراد از « نهرها » رودهاى مختلف از انواع مايعات قابل جريان است كه چهار قسم آن در آيهء ( 15 ) نظير اين آيه در سورهء محمّد صلى الله عليه و آله ذكر شده است . ميوهء آن و سايهء آن هميشگى است ؛ زيرا خلودى كه از اوصاف اصل بهشت است وصف ميوهجات و سايهء درختان آن هم هست .
تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ
يعنى : اين بهشت ، عاقبت كسانى است كه تقوا ورزيدهاند ؛ يعنى عاقبت زندگى دنيوى آنهاست ، و عاقبت زندگى كافران آتش است .
وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ
يعنى : و كسانى كه به آنها كتاب آسمانى داديم ، از آنچه بر تو نازل شده شادمان مىشوند . مراد از « الذين » ياران و اصحاب پيامبرند كه كتاب آسمانى قرآن را دريافت كردهاند . و ارجح آنكه مراد عدهاى خاص از احبار يهود و نصارا هستند كه در زمان نزول اين آيات در حبشه و در اطراف مكه مىزيستهاند و كتاب تورات و انجيل در دستشان بوده و اسلام را پذيرفته بودند هرچند در ميان كفر بودند كه اينان به هر چه از احكام اسلام و ساير معارف قرآنى بر پيامبر اسلام نازل مىشد خرسند مىگشتند .
وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَن يُنكِرُ بَعْضَهُ
يعنى : و از احزاب برخى هستند كه بعضى از كتاب تو را انكار مىكنند .
مراد عدهء خاصى از مشركين و يهود و نصارا هستند كه تجمّع و تحزّب بر ضد پيامبر و مسلمين داشتند و برخى از آيات قرآن را انكار مىكردند ، نظير مشركان كه آنچه در قرآن دربارهء بتها و اثبات عالم آخرت بود منكر بودند ؛ و يهود و نصارا كه مانند نفى بنوّت عُزَير و مسيح بود انكار داشتند . و گفته شده كه آنها برخى از آيات را مانند قصص پيامبران
تفسير روان (فارسى) — صفحة 125
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٢٥