وَصُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ
يعنى : و همهء آنان - سران شرك و تابعان آنها كه فريبكاران و فريب خوردگاناند - از راه حق بازداشته شده و محروماند ( يعنى خدا آنها را پس از انكار دعوت پيامبر و ردّ دين و شريعت او ، از توفيق به راه هدايت بازداشته و به حال گمراهيشان رها كرده ) . و هركس را خدا در ضلالتش رها سازد هرگز براى او راهنمايى نخواهد بود .
لَهُمْ عَذَابٌ فِى الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَقُّ وَمَا لَهُم مِنَ اللَّهِ مِن وَاقٍ
يعنى : آنها را در زندگى دنيا عذابى است سخت ، مانند قحطىها و بيمارىهاى گوناگون و ناامنى و وحشت اجتماعى و جنگهاى قبيلگى و زنده به گور كردن دختران و بالاخره كشته و اسير شدن در جنگ بدر و غيره . و بىترديد ، عذاب آخرت سختتر خواهد بود و هرگز آنها را از عذاب خدا نگهدارندهاى نيست . يعنى كسى را در برابر خدا توان حفظ آنها از عذابهاى دنيا و عقوبتهاى آخرت نيست .
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ « 35 » وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَن يُنكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُوا وَإِلَيْهِ مَآبِ « 36 »
لغت و اعراب :
مَثَل يعنى صفت ، مبتداست خبرش محذوف است قبل از تجرى بهتقدير « هو انّه تجرى » . « 1 » اكُل : ميوه ، خوراكى . عقبى : عاقبت و آخر شىء . الكتاب الفلامش عهد است اشاره به قرآن يا تورات و انجيل .
هامش
( 1 ) . يا : أنها تجرى .