رو كردن بلاد ، بارش حجاره ، صيحهء آسمانى . دو قسم اول در اين آيه و سوم در سورهء حجر آيهء 73 مذكور است فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ . و ظاهراً هر سه امر واقع شده ، لكن كيفيتش روشن نيست . ممكن است ابتدا همه به صيحهاى كشته شده ، سپس سنگها بر آنها باريده و پس از آن زير و رو شده باشد . واللَّه العالم .
وَمَا هِىَ مِنَ الظَّالِمِينَ بِبَعِيدٍ
يعنى : و هرگز اين گونه سنگها از ستمكاران دور نيست . يا اين نوع حادثه و عقوبت دور نيست . و ممكن است ضمير مؤنث به امكنهء قوم لوط برگردد و مراد از « ظالمين » اهل مكه در عصر نزول آيه باشد ، يعنى جايگاه آن قوم از سر راه اهل مكه دور نيست و بايد عبرت گيرند چنان كه در سورهء صافّات آيهء 138 فرموده : وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ ، وَبِاللَّيْلِ أَفَلَاتَعْقِلُونَ .
وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْباً قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ وَلَا تَنْقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ إِنِّي أَرَاكُم بِخَيْرٍ وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ « 84 » وَيَا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ « 85 » بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِن كُنتُم مُؤْمِنِينَ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ « 86 »
لغت و اعراب :
و إلى مدين بهتقدير « و أرسلنا إلى مدين » . و مدين نام يكى از فرزندان ابراهيم است كه با دختر لوط ازدواج كرده بود ، و نام شهرى است كه او بنا نهاده است . مكيال : آلت كيل ، پيمانه .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 491
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٩١