لغت و اعراب :
هَبَطَ - از باب ضَرَب و نَصَر - : فرود آمد . ممّن معك مِن بيانيه يا نشويّه است . و امم سنمتّعهم امم مبتدا و خبرش محذوف است بهتقدير « يكونون أو يأتون بعدكم » .
تفسير :
قِيلَ يَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِنَّا وَبَرَكَاتٍ
به نوح پيامبر از جانب خداوند خطاب شد : اى نوح ، فرود آى ، يعنى از كشتى بر روى كوه جودى ، يا از كوه جودى به سطح زمين ، همراه سلام و بركتها از جانب ما .
مراد از سلام ، تحيّات لفظى و يا سلامت از خطرات كشتى و نجات از شرّ ظالمان و طاغيان است . و مراد از بركتها خيرات معنوى و مادى بىپايان است ، مانند كتابهاى آسمانى و شرايع الهى و معارف دينى ، و نعمتهاى گوناگون و بىحد و حصر مادى كه خداوند براى آيندهء بشر در روى زمين پيشبينى كرده است .
عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَمٍ مِمَّن مَعَكَ وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُم مِنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ
خداوند بشرهاى حال و آينده را در اين آيه به سه قسمت تقسيم كرده است :
1 - نوح پيامبر كه حجّت و معصوم روى زمين بود و وجودش سبب بقاى جهان تكوين ، و نبوت و امامتش وسيلهء دوام جهان تشريع .
2 - امتها و گروههايى كه همراه او بودند و نسلهاى آيندهء مؤمن آنها تا انتهاى دنيا .
3 - ملتهاى كفّار از نسل آنها تا دامنهء قيامت . و سلام و بركات را خداوند مربوط به نوح و مؤمنان قوم او و آيندگان نمود ، و ملتهاى كفر را نخست وعدهء برخوردارى از نعم دنيا داد و سپس وعدهء عقاب و تهديد به عذاب نمود .
معناى آيه : سلام و بركات بر تو و بر امتها و گروههايى كه همراه تواند . به لحاظ آن كه عدهء معدودى كه همراه او بودند مثلًا هفتاد نفر خود چندين امت و قبيله بودند . يا بر امتها و گروههايى متولد از همراهانت در آيندهء زمان . و امتها و گروههايى خواهند آمد كه ما آنها را برخوردار مىكنيم ، سپس عذابى دردناك از
تفسير روان (فارسى) — صفحة 468
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٦٨