و رسوا نمايد . مراد عذاب طوفان است كه خداوند به وسيلهء آن روى زمين را از كفار و بتپرستان پاك كرد و حادثهء عبرتزايى را به گونهاى كه در كتابهاى آسمانى درج گردد و در زبان پيامبران ذكر شود و در ميان مجامع بشرى مَثَل گردد به وجود آورد . و نيز به زودى خواهيد دانست چه كسى است كه در آخرت عذابى پايدار و جاويدان بر وى وارد خواهد شد .
حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ « 40 » وَقَالَ ارْكَبُوا فِيهَا بِسْمِ اللَّهِ مَجْريها وَمُرْسَاهَا إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ « 41 »
لغت و اعراب :
حتّى إذا متعلّق است به يصنع در آيهء قبل ، و يا حتّى ابتدائيه است . فار - از باب نَصَر - :
جوشيد و فوران كرد . تنّور : جايگاه پختن نان ، لغت عربى و فارسى در آن توافق دارند مانند صابون و سمّور . و يا تنّور به معناى وجه الأرض است . من كلّ تنوين بدل از مضاف اليه است يعنى « من كلّ حيوان » يا « من كلّ نبات و حيوان » .
زوج : واحد منضم به جنس خود ، و نيز هر دو واحد با هم ، پس هريك از نر و مادهء حيوان زوج است و هر دو با هم نيز زوج است ، و مراد در اينجا معناى اول است . اثنين بدل از زوجين است . أهلك و من آمن عطفاند به زوجين . بسم اللَّه متعلّق به اركبوا و حال است از فاعل آن . مجراها و مرساها اسم زماناند به معناى زمان جريان و زمان توقف . و تقدير كلام « اركبوا مسمّين باسم اللَّه فى زمان حركتها و توقفها » . و ممكن است هر دو مصدر ميمى و مبتدا باشند و بسم اللَّه خبر آنها و جمله وصف كشتى باشد بهتقدير « اركبوا فى الفلك التى جريانها و وقوفها ببسم اللَّه » .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 460
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٦٠