لغت و اعراب :
ثَنَى الشىءَ - از باب ضَرَب - : برگردانيد و تا كرد آن را ، به هم پيچيد آن را . ثَنى صدرَه : عداوت سينه را پنهان داشت . استغشى ثوبَه : پوشانيد خود را با آن . ضمير منه راجع است به قرآن يا پيامبر اسلام . دابّة : جاندار متحرك ، هر حيوانى كه به روى شكم يا دست و پا حركت كند . مستقر : جايگاه ثبات و استقرار . مستودع : محل حفظ موقت ، جاى بچه دررحم .
[ روزى هر جنبندهاى با خداست ]
تفسير :
أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخفُوا مِنْهُ
يعنى : آگاه باشيد ، آنها سينههاى خود را خم مىكنند ، يا سرها را به زير مىاندازند ، تا از پيامبر اسلام يا از شنيدن قرآن پنهان گردند .
مراد اين است كه هنگام حضورشان در قرائت قرآن ، خود را پنهان مىكنند كه پيامبر آنها را نبيند ، يا قرآن را نشنوند ، و يا دلهايشان را به جاى ديگر منصرف مىسازند كه آيات كتاب را نشنوند يا نفهمند .
أَلَا حِينَ يَستَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ
يعنى : آگاه باشيد ، هنگامى كه آنها در ميان مجتمع ، لباسهاى خود را پوشش سر و صورت قرار مىدهند كه به فكر خويش باشند يا با هم نجوا كنند ، يا آنها در وقت خواب لحاف بر سر مىكشند و با خود هستند يا با همخواب خود سخن مىگويند ، خداوند آنچه را كه در دل پنهان مىكنند و آنچه را كه به ديگرى آشكار مىسازند مىداند .
إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
يعنى : خداوند به همهء افكار و اراده و نيّتهاى آنها داناست . زيرا محتويات دل را از تصور و تصديق و صفات و حالات « ذات الصدور » گويند كه همانند صاحبخانه در خانه است .
وَمَا مِن دَابَّةٍ فِى الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا
يعنى : و هيچ حيوان زنده و متحركى در اين زمين نيست مگر اين كه روزى او بر عهدهء