در ملأ اعلى و اهدا شده به جامعهء بشرى ، الفاظ و آيهها و سورههايش از نظر فصاحت لفظ و زيبايى سخن و بلاغت بيان و تناسب نظم و روشنى عبارت در كمال اتقان و استحكام است . و يا آن كه معانى و محتواى آيات آن از نظر عمق مطالب و ژرف بودن معارف ، و مصونيت از خطا و اشتباه ، و خلوّ از تعارض و تناقض ، و محفوظ بودن از نسخ مجموع ، در نهايت استحكام و استوارى است .
ثُمَّ فُصِّلَتْ مِن لَدُنْ حَكيمٍ خَبيرٍ
يعنى : سپس آيات اين كتاب تفصيل داده شده است . وحى خدا به صورت كلمات رسا و جملات مستقل و آيههاى مختلف و سورههاى متنوع و قصهها و پند و اندرزها و مواعظ و امثله و نحو آن شرح و توضيح داده شده است . و اين كتاب از جانب خدايى حكيم و آگاه است ؛ حكيم در اتقان امر تكوين و تشريع ، و آگاه از امور پنهان و آشكار . و ممكن است در معناى اين دو جمله گفته شود : مراد از آيات ، معانى و معارف اين كتاب است . يعنى همهء محتوا و معانى اين كتاب در لحاظ اول بر اساس و پايهء توحيد استحكام يافته و استوار گشته كه گويى همه مندرج در حقيقت توحيد و وحدت وجودى آن است ؛ و سپس در لحاظ دوم به مرحلهء تفصيل و انبساط درآمده و ابعاد گوناگونش در صورت عقايد اصولى و صفات جلال و جمال و شئون توحيد و نفى شرك و كفر ، و در شكل اخلاق و صفات و ملكات فاضله و دورى از رذايل ، و در انحاء مختلف اعمال نيكو و اجتناب از پليدىهاى افعال ، در اين كتاب ظهور و تجلّى يافته است .
أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ إِنَّنِى لَكُم مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ
يعنى : اين كتاب بدين منظور ، تحكيم و تفصيل يافته كه جز خدا را پرستش نكنيد ، خواه از جمادات خاكى باشد مانند بتها ، يا از فرشتگان آسمانى ، و يا عُزَير و مسيح پيامبران زمينى . و اى پيامبر ، بگو : حقيقت اين است كه من براى شما از جانب خداوند هشداردهنده و مژدهرسانم ؛ هشدار دهنده از مخالفت خدا به كفر و فسق ، و مژدهرسان به اطاعت او به ايمان و عمل صالح . « 1 »
هامش
( 1 ) . يا : هشداردهنده از مخالفت خدا به عذاب دردناك ، و مژدهرسان به پاداش بزرگ بر اطاعت او .